Owoce sezonowe. Najlepsze dla alergików? - Strefa Alergii
Strefa Alergii | ABC Alergii

Owoce sezonowe. Najlepsze dla alergików?

/ 5.

Do przeczytania w 5 minut
Jagody, maliny, wiśnie i wiele innych… Lato obfituje w pyszne owoce sezonowe. Cieszą nas smakiem, ale mają również szereg właściwości prozdrowotnych. Warto się jednak zastanowić, czy wybrane owoce mogą również powodować objawy alergii. Sprawdźmy.

Na pierwszy ogień czereśnie

Naszą letnią listę soczystych owoców sezonowych otwierają czereśnie. W 82% składają się z wody i są niskokaloryczne, gdyż 100 g produktu dostarcza zaledwie 63 kcal. Są cennym źródłem witamin A, B5, B6, C oraz K, a także kwasu foliowego i potasu [1]. Mogą również przyczyniać się do łagodzenia stanów zapalnych, obniżenia ciśnienia krwi oraz zapobiegać dnie moczanowej [2]. Sama nadwrażliwość na czereśnie występuje rzadko, gdyż mogą one uczulać ok 3% Europejczyków [3]. Objawy po spożyciu czereśni są głównie wynikiem pierwotnej alergii na brzozę, która reaguje krzyżowo z czereśniami. Dzieje się tak, ponieważ białka tego drzewa są podobne do tych zawartych w owocach [3]. Mamy wtedy do czynienia z zespołem alergii jamy ustnej, który objawia się:

  • pieczeniem,
  • mrowieniem jamy ustnej
  • obrzękiem i świądem warg [4].

Śliwki i ich działanie zdrowotne

Kolejnymi owocami, którym chętnie się zajadamy w letnie dni są śliwki. Zawierają witaminę C, K, potas oraz wysoką ilość węglowodanów i błonnika pokarmowego [5]. Ponadto, dzięki zawartości polifenoli, mogą wykazywać działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe oraz wpływają korzystnie na układ krążenia i gojenie się ran [6]. Znane jest też zastosowanie śliwek jako środka przeczyszczającego.

Natomiast objawy alergiczne po zjedzeniu tych owoców sezonowych mogą pojawiać się z powodu reakcji krzyżowej. Białka zawarte w śliwce są podobne z budowy do tych, które znajdują się w pyłkach brzozy. Dlatego osoby z alergią na to drzewo mogą mieć objawy po zjedzeniu śliwek. Najczęściej to świąd, pieczenie czy swędzenie jamy ustnej lub ust.

W badaniu przeprowadzonym w Japonii, wśród 54 pacjentów z nadwrażliwością na pyłek brzozy, 61% zgłosiło wystąpienie objawów po zjedzeniu wybranych owoców i warzyw, w tym 40% stanowiły śliwki. Natomiast w Europie Północnej, wśród alergików na pyłek brzozy, którzy wykazywali zespół alergii jamy ustnej, u 20% osób powodem objawów była śliwka [7]. Owoce te mogą także krzyżować z innymi owocami. Śliwki mają białka podobne do tych w brzoskwiniach, morelach, wiśniach i jabłkach.
śliwki, owoce, owoce sezonowe, śliwki na drzewie

Alergia na owoce sezonowe – co z malinami?

Do grona najchętniej spożywanych owoców sezonowych należą maliny. Nasz kraj znajduje się w czołówce producentów tych owoców w Europie i na świecie. Oprócz jedzenia malin na surowo, często spożywamy je w postaci dżemów, soków czy kompotów. Popularne jest dodawanie soku malinowego do herbat, które pije się w czasie przeziębienia. Owoce te mają właściwości przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i regulujące pracę układu pokarmowego. Są też bogate w potas, wapń, magnez i żelazo oraz witaminy A, B1, B2, C, E [8].

Głównym alergenem maliny jest Rub i, który należy do rodziny białek PR -10, a więc do tej samej, do której zaliczamy Bet v1 czyli białko znajdujące się w brzozie. Może powodować zespół alergii jamy ustnej. Znana jest także reakcja anafilaktyczna wywołana przez maliny. Polscy specjaliści opisali przypadek wstrząsu anafilaktycznego po zjedzeniu tych owoców. Czynnikiem sprawczym był wysiłek fizyczny. 27-letnia kobieta spożyła maliny, a po 3 godzinach zaczęła tańczyć. Po godzinie wystąpiły u niej objawy w postaci pokrzywki, obrzęku naczynioruchowego i nudności. Okazało się, że punktowe testy skórne dla maliny były pozytywne [9].

Jagody są najbezpieczniejsze?

Wśród grupy owoców sezonowych do najmniej alergennych zaliczają się jagody. Jedzenie tych owoców może działać korzystnie na wzrok, żołądek i jelita. Jagody wykazują także działanie przeciwmiażdżycowe, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe oraz mogą redukować stres [10]. Jagody są bogate w witaminę C, a także potas, fosfor i wapń [1]. Sama reakcja alergiczna na jagody, jak dotąd, nie pojawiła się w badaniach. Objawy mogą wystąpić natomiast w wyniku reakcji na składniki chemiczne, które nogą być dodane do jagód w trakcie produkcji dżemów lub innych przetworów [11].
jagody, miska z jagodami, jedzenie jagód, owoce, owoce sezonowe, alergia na owoce sezonowe

Uwaga na salicylany

Dokuczliwe objawy bo spożyciu niektórych owoców wcale nie muszą oznaczać alergii. Warto wspomnieć, że śliwki, maliny i jagody mają wysoką zawartość salicylanów, na które można mieć nietolerancję. Jest to reakcja wynikająca z nadwrażliwości na kwas salicylowy lub inne, pokrewne kwasy. Według badań, nietolerancję na salicylany może mieć około 2,5% populacji na świecie i 0,6% w Polsce. Objawy jakie mogą towarzyszyć nietolerancji to:

  • pokrzywka,
  • nieżyt nosa
  • duszności.

Salicylany występują w wielu owocach, warzywach, przyprawach a także są składnikiem leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwzakrzepowych [12].

Natalia Gajek

[1] U. S. Department of Agriculture, FoodData Central Search Results, https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/171719/nutrients [dostęp:4.07.23].
[2] Cieślak P., Czereśnie, https://vitapedia.pl/czeresnie [dostęp: 4.07.23].
[3] Rudzki E., Uczulenie na czereśnie, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/alergeny/pokarmowe/59958,uczulenie-na-czeresnie [dostęp: 4.07.23].
[4] Rymarczyk B., Rogala B., Alergia pokarmowa, Alergie w POZ w: Alergologia – kompendium, Termedia, Poznań 2018.
[5] Walkowiak-Tomczak, D. (2008). Characteristics of plums as a raw material with valuable nutritive and dietary properties – a review. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 58(4), 401-405.
[6] Jaiswal, R., Karaköse, H., Rühmann, S., Goldner, K., Neumüller, M., Treutter, D., & Kuhnert, N. (2013). Identification of phenolic compounds in plum fruits (Prunus salicina L. and Prunus domestica L.) by high-performance liquid chromatography/tandem mass spectrometry and characterization of varieties by quantitative phenolic fingerprints. Journal of agricultural and food chemistry, 61(49), 12020–12031.
[7] Allergy&autoimmune disease, f255 Plum, https://www.thermofisher.com/diagnostic-education/hcp/wo/en/resource-center/allergen-encyclopedia/whole-allergens.html?key=f255#subsection20 [dostęp: 4.07.23].
[8] Baranowska A., Radwańska K., Zarzecka K., Gugała M., Mystkowska I., Właściwości prozdrowotne owoców maliny właściwej, Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2): 406-409.
[9] Wolańczyk-Medrala A., Barg W., Radlińska A., Panaszek B., Medrala W., Foof-dependent exercise-induced anaphylaxis-sequence of causative factors might be reversed, Ann Agric Environ Med. 2010, 17, 315-317.
[10] Doroszko M., Janda K., Jakubczyk K., Właściwości prozdrowotne wybranych owoców krajowych, Kosmos. Problemy Nauk biologicznych, 2, 415-423.
[11] Marzban G, Mansfeld A, Hemmer W, Stoyanova E, Katinger H, da Câmara Machado ML. Fruit cross-reactive allergens: a theme of uprising interest for consumers’ health. BioFactors (Oxford, England). 2005;23(4):235-41.
[12] Bartuzi M., Ukleja-Sokołowska N., Nietolerancja salicylanów a współczesna dieta, Alergologia Polska, 2022.