Strefa Alergii | ABC Alergii
Dziecko z alergią – co robić?

/ 5.

Do przeczytania w 8 minut
Niemowlak z alergią nie jest już wyjątkiem. Uczulenia zdarzają się u maluchów, a liczba przypadków rośnie. Kiedy kaszel, katar czy wysypka powinny wzbudzić szczególną czujność u rodziców i lekarzy? Dziecko z alergią, jak sobie poradzić?

Dziecko z alergią – przyczyny

Teoretycznie historia alergii może rozpocząć się już w 11 tygodniu ciąży. Jest to czas, gdy płód rozpoczyna własną produkcję przeciwciał i przedostające się przez łożysko alergeny mogą rozpocząć uczulanie. Natomiast lekarze podkreślają, że przy urodzeniu w zasadzie, nie obserwuje się objawów chorób alergicznych u dzieci [1].

W powstawaniu alergii u dzieci dużą rolę ma genetyka. Lekarze dowiedli już, że dzieci dziedziczą skłonność do nadwrażliwości. Według badań, ryzyko wystąpienia choroby alergicznej u dziecka zdrowych rodziców wynosi około 15%. Jeśli jedno z nich ma alergię wówczas prawdopodobieństwo wystąpienia jej również u dziecka wzrasta do 30 – 40% Jeśli oboje rodzice są dotknięci chorobami alergicznymi ryzyko w przypadku ich potomstwa sięga od 60 do 80%. [2]

Według ekspertów, nie bez znaczenia są także czynniki środowiskowe, wśród których wymieniane są: zanieczyszczenia powietrza, duża ilość spalin, dym tytoniowy, nadmierna obecność alergenów w otoczeniu chorego czy częste infekcje wirusowe[3].

Jakie alergie dotykają najmłodszych?

Pierwsze objawy alergii mogą dotyczyć już kilkumiesięcznych dzieci. Najmłodsi, w pierwszej kolejności,  chorują na alergię pokarmową. Dotyka ona od 6 do 8% dzieci, w tym do 3% niemowląt. Małe dzieci uczulone są przede wszystkim na białka  mleka  krowiego,  jajka  i  orzeszki  ziemne.[4]

Kolejnymi alergenami, z którymi styka się dziecko i które mogą je uczulić, będą  soja oraz gluten. W większości przypadków alergia pokarmowa ma charakter przemijający i ustępuje w ciągu pierwszych lat życia.  Czasami jest jednak pierwszym etapem marszu alergicznego i w dalszych latach przechodzi w kolejne typy uczuleń[5].

W badaniach ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce) potwierdzono, że do czynników wywołujących objawy alergiczne u dzieci należą przede wszystkim alergeny wziewne i pokarmowe. Znacznie rzadziej objawy alergii występują po ukąszeniach przez owady, po przyjmowanych lekach czy też po alergenach kontaktowych. W okresie niemowlęcym oraz wczesno-dziecięcym dominują alergeny pokarmowe wywołujące objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz skóry, w późniejszym wieku – alergeny wziewne, które są odpowiedzialne za wystąpienie objawów alergicznego nieżytu nosa oraz astmy[6].

Jak wyglądają statystyki? Według ECAP alergia pokarmowa występuje u około 13% dzieci w wieku 6-7 lat i 11%  w wieku 13-14 lat, atopowe zapalenie skóry u około 9% dzieci w obu grupach wiekowych. Natomiast alergiczny nieżyt nosa u 24% dzieci w wieku 6-7 lat i 30% dzieci w wieku 13-14 lat. Z kolei astma dotyka 11% dzieci w obu grupach wiekowych.

Jakie objawy powinny niepokoić?

Alergia pokarmowa wywołuje wiele objawów, co często jest powodem trudności w jej diagnozowaniu. W przypadku dzieci może przejawiać się w reakcjach ze strony:

  • przewodu pokarmowego w postaci wymiotów, biegunki,  zaparcia,  krwi w stolcu,  czy kolki jelitowej.
  • skóry, jako atopowe zapalenie skóry, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy
  • układu oddechowego w postaci nieżytu nosa, zapalenie ucha środkowego, przewlekłego kaszlu, świszczącego oddechu[7].

Alergie wziewne powodują u dzieci szereg nieprzyjemnych objawów i często mylone są z nawracającymi infekcjami. Do najbardziej charakterystycznych z nich można zaliczyć:

  • łzawienie i swędzenie oczu, nawracające zapalenie spojówek, zaczerwienie i bolesność gardła, infekcje górnych dróg oddechowych utrzymująca się chrypa, kichanie, przewlekły, wodnisty katar, suchy kaszel, niekiedy prowadzący do wymiotów, duszności
  • rzadziej objawami alergii wziewnej są: wymioty, biegunki lub zmiany skórne. Niekiedy dołączają objawy niespecyficzne, jak nadpobudliwość, problemy ze snem i problemy z koncentracją[8].

W jaki sposób diagnozuje się alergię u dziecka?

Diagnozowanie alergii zawsze powinno rozpocząć się od wywiadu lekarskiego. Na jego podstawie lekarz ustali początek i rodzaj dolegliwości oraz jej ewentualne zmiany, które zaszły wraz z wiekiem dziecka. Zapyta również o historię chorób alergicznych w rodzinie o otoczenie, w jakim przebywa maluch [9].

W dalszej kolejności, jeśli lekarz podejrzewa alergię, zleci wykonanie odpowiednich testów. Do niedawna lekarze uznawali, że testów skórnych nie powinno się wykonywać u dzieci poniżej 3 roku życia. W tej chwili granica wieku została zniesiona, choć alergolodzy zaznaczają, że wykonanie testów skórnych u bardzo małych dzieci może być trudne, przede wszystkim z powodu ograniczonej współpracy z małym pacjentem[10].

Dziecku może zostać również skierowane na testy alergiczne z krwi. Pozwalają one określić poziom swoistych (specyficznych) przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom. Przeprowadza się je alternatywnie dla testów skórnych lub dodatkowo. Znajdują zastosowanie zwłaszcza u dzieci oraz u osób przyjmujących na stałe leki, które mogłyby wpłynąć na wynik testów skórnych lub prób prowokacyjnych[11].

Leczenie małego alergika

Powinno się opierać przede wszystkim na eliminacja substancji uczulającej z otoczenia lub z diety dziecka. Niektórych alergenów nie da się jednak uniknąć całkowicie. W takiej sytuacji alergolog może zaproponować  odczulanie. Polega ono na podawaniu przez 3-5 lat coraz większej dawki rozcieńczonej substancji uczulającej, dzięki czemu organizm ma szansę przyzwyczaić się do niej.
Natomiast w przypadku uciążliwych objawów lekarze stosują leki przeciwhistaminowe i sterydowe, które mogą występować w postaci tabletek, maści, kremów czy  inhalatorów.

[1] G. Swincow , M. Czerwionka-Szaflarska, Symptomatologia chorób alergicznych u dzieci – marsz alergiczny, Pediatria Polska, 2010
[2] A. Bant, J. Kruszewski, W. Piechota, A. Rączka, Narastanie częstości uczuleń na pospolite alergeny wziewne i pokarmowe u młodych mężczyzn w Polsce. Pol. Merk. Lek. 2006
[3] M. Kaczmarski, Z. Bartuzi, Wybrane aspekty epidemiologiczne alergii pokarmowej wieku dziecięco-młodzieżowego i dorosłego, Alergologia Polska, 2016
[4]A. Nowak-Węgrzyn,  H.A. Sampson,  Alergia  na  pokarmy – postępy minionej dekady: styczeń 1998-styczeń 2008. Med. Prakt. Pedatr. 2008
[5] G. Swincow , M. Czerwionka-Szaflarska, Symptomatologia chorób alergicznych u dzieci – marsz alergiczny, Pediatria Polska, 2010
[6] E. Dadas-Stasiak, B. Kalicki, A. Jung, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2010
[7] A. Zawadzka-Krajewska, Alergia u małych dzieci, Alergoprofil, 2013
[8] M. Gajewska, T. Lewandowska-Kidoń, A. Witek, Dziecko przewlekle chore, Ośrodek Rozwoju Edukacji, 2015
[9] M. Kaczmarski, E. Matuszewska, Diagnostyka alergii i nietolerancji pokarmowej u dzieci, Alergia Astma Immunologia, 2000
[10] J. Jaworska, W. Zagórska, W. Feleszko, Diagnostyka alergologiczna u dzieci w różnych grupach wiekowych, Alergologia Info, 2009
[11] A. Napiórkowska – Baran (i wsp.), Trudności diagnostyczne w rozpoznawaniu chorób alergicznych; Alergia Astma Immunologia 2018