Co uczula w kosmetykach? Alergia a makijaż - Strefa Alergii
Strefa Alergii | ABC Alergii

Co uczula w kosmetykach? Alergia a makijaż

/ 5.

Do przeczytania w 6 minut
Alergia a makijaż – to temat często poruszany w gabinetach dermatologicznych. Kosmetyki do makijażu są jedną z głównych przyczyn alergii kontaktowych. A większość kobiet używa ich każdego dnia. Amerykanki codziennie nakładają na twarz aż 16 produktów. A jak jest z Polkami? Co w kosmetykach uczula najbardziej? I jakie są objawy alergii kosmetycznych?

Makijaż – używamy go często i dużo

W badaniach prowadzonych na całym świecie wielokrotnie podkreślano, że makijaż wpływa na samopoczucie, samoocenę u kobiet i ich kontakty społeczne [1,2,3]. Co więcej, sprawia, że kobiety są postrzegane przez innych jako: bardziej atrakcyjne, dominujące, kompetentne i wpływowe, a nawet zdrowsze [1,2].

Kobieta robi makijaż

Ankiety przeprowadzone wśród Amerykanek wykazały, że 78% poświęca jedną godzinę dziennie na swój wygląd (np. zabiegi na włosy, ubieranie się i makijaż) [1]. Kobiety w USA spędzają rano na makijażu średnio 10 minut, a 85% ma tendencję do nakładania na twarz co najmniej 16 produktów przed wyjściem z domu [1]. Natomiast przeciętna Japonka (mieszkająca na przedmieściach Tokio) codziennie aplikuje 128 mg podkładu, 12 mg tuszu do rzęs, 22 mg błyszczyku, a następnie usuwa makijaż 1,73 g produktu do zmywania [4,5].

Większość Polek (66%) – według danych Biostatu [6] – maluje się każdego dnia, a przygodę z makijażem rozpoczyna już w wieku 14–18 lat. 83,4% z nich za najważniejszy kosmetyk w swojej codziennej rutynie uważa tusz do rzęs.

Alergia a makijaż – główne alergeny w kosmetykach

Kosmetyki, których na co dzień używają kobiety, zawierają średnio 168 różnych składników [7,8]. Niektóre z tych składników mogą okazać się silnie alergenne lub zdolne do wywołania reakcji fotouczulających. Kontaktowe zapalenie skóry powodują najczęściej alergeny znajdujące się w kosmetykach do pielęgnacji (nawilżających). Produkty do makijażu plasują się tuż za nimi [13].

W podkładach do twarzy, fluidach, pudrach, cieniach, różach i pomadkach możemy znaleźć m.in.:

  • substancje zapachowe,
  • konserwanty,
  • przeciwutleniacze,
  • nośniki substancji aktywnych,
  • pochłaniacze ultrafioletu,
  • humektanty,
  • emolienty,
  • emulgatory,
  • akrylany [8].

Główne alergeny to substancje zapachowe (których zidentyfikowano jak dotąd ponad 3000) i konserwanty (np. parabeny, formaldehyd). W czołówce alergenów powiązanych z występowaniem objawów alergii po użyciu kosmetyków są:

  • quaternium-15 2% (3-chloroallilochlorek metenaminy),
  • balsam peruwiański 25% (Myroxylon pereirae),
  • FM I 8% (mieszanka zapachów),
  • p-Phenylenediamine 1% (p-Fenylenodiamina),
  • methyldibromo glutaronitrile/phenoxyethanol (MDGN/PE),
  • formaldehyd 1%.

Formaldehyd u osób uczulonych może wywołać zaostrzoną postać wyprysku kontaktowego przy jednoczesnym spożyciu niektórych pokarmów. Chodzi m.in. o dorsza, kawior, kawę, syrop klonowy, grzyby shiitake, wędzoną szynkę [8].

W kosmetykach uczulać mogą również metale, np. nikiel i kobalt obecne m.in. w cieniach do powiek, tuszach do rzęs, szminkach.

Kosmetyki do makijażu

Kosmetyki – ale czy na pewno?

Odrębnym problemem są kosmetyki nieznanego pochodzenia. W czasopiśmie Contact Dermatitis [10] opisano przypadek kobiety, u której zdiagnozowano wyprysk kontaktowy po nałożeniu makijażu artystycznego. Miało to miejsce na festiwalu ulicznym podczas karnawału w Wenecji.

Zmiany wystąpiły jedynie w miejscach, gdzie nałożony został produkt z brokatem. Stwierdzono, że za reakcję odpowiadał metyloizotiazolinon (MCI), który – ze względu na silne właściwości uczulające – jest zakazany do stosowania w produkcji kosmetyków. Okazało się, że produkt, którego użyto do wykonania makijażu, nie był przeznaczony do użytku kosmetycznego.

Przeczytaj także:

Alergia a makijaż. Jak często występują alergie kosmetyczne?

Choć częstość alergii kosmetycznych szacuje się na mniej niż 1%, trudno tutaj mówić o wiarygodnych statystykach. Reakcje alergiczne są powodem 2%–4% wizyt u dermatologa [11]. Z całą pewnością szacunki dotyczące występowania tego problemu są zaniżone. Większość osób – zwłaszcza w przypadku łagodnych działań niepożądanych – w ogóle nie zgłasza się do lekarza [8].

Co ciekawe, żeby wystąpiła niepożądana reakcja, wcale nie trzeba użyć produktu kosmetycznego. Alergeny pochodzące z kosmetyków mogą dostać się na powierzchnię skóry alergika przeniesione przez inne osoby, a nawet zwierzęta domowe [8].

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry – objawy

Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry przybiera postać ostrą lub przewlekłą. Może objawiać się np. swędzącymi grudkami, sączącymi pęcherzykami na skórze, obrzękiem, mrowieniem i pieczeniem [8,14]. Postać ostra ujawnia się po ok. 24–48 godzinach od kontaktu z alergenem. Początkowo manifestuje się miejscową pokrzywką kontaktową. U niektórych w drugiej fazie reakcji alergicznej pokrzywka miejscowa przeradza się w pokrzywkę uogólnioną połączoną z obrzękiem naczynioruchowym. W fazie trzeciej objawy mogą objąć układy i narządy inne niż skóra, np. błonę śluzową nosa, spojówek czy warg. W fazie czwartej dochodzi nawet do anafilaksji [14].

Po długotrwałym kontakcie z alergenem u osób uczulonych nierzadko powstają blaszki i inne rozległe wykwity skórne [8]. Na skutek opóźnionych reakcji fototoksycznych może dojść do trwałych przebarwień [14].

Makijaż może spowodować alergię kontaktową

Ważnych informacji na temat czynnika sprawczego dostarcza lokalizacja zmian [8]. Od niej też zależy  nasilenie objawów. Oprócz lokalizacji znaczenie mają m.in. rodzaj zastosowanego produktu, częstotliwości stosowania, czasu trwania kontaktu i indywidualne skłonności alergika [11].

Makijaż a alergiczne zapalenie powiek

Powszechność stosowania kosmetyków do makijażu sprawia, że szczególnie predystynowana do pokrywania się zmianami skórnymi jest twarz [11]. Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry uważa się za główną przyczynę zapalenia powiek (30–77% przypadków) [14]. To dlatego, że miejscem najbardziej narażonym na występowanie objawów alergii kontaktowej są właśnie powieki – pokryte wyjątkowo cienką skórą [5,11].

Składniki kosmetyków aplikowanych w niewielkiej odległości od oka migrują do filmu łzowego i szpary powiekowej [7]. Taki kontakt może wywołać nie tylko reakcję alergiczną, ale również klasyczne podrażnienie.

Aleksandra Lipiec

[1] Mafra A.L., Silva C.S.A., Varella M.A.C, Valentova J.V., The contrasting effects of body image and self-esteem in the makeup usage (2022). PLOS One, 25, 17(3). Online: https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0265197

[2] Anchieta N.M., Makeup and Its Application Simulation Affect Women’s Self-Perceptions (2021). Archives of Sexual Behavior, 50(8), 3777–3784. Online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34741247/

[3] Kosmala A., Wilk I., Kassolik K., Wpływ makijażu na samopoczucie i samoocenę u kobiet (2019). Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 9(3), 215–220. Online: https://pzp.umw.edu.pl/pdf/2019/9/3/215.pdf

[4] Yamaguchi M. i in., Actual consumption amount of personal care products reflecting Japanese cosmetic habits (2017). The Journal of Toxicological Sciences, 42(6), 797–814. Online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29142178/

[5] Dawicka J., Uczulenie na składniki kosmetyków u pacjentów z alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych (2020). Online: https://pbc.gda.pl/Content/87862/doktorat%20CC-BY-NC-SA%20DAWICKA%20Joanna.pdf

[6] Polki lubią się malować – czyli o upodobaniach i zwyczajach kosmetycznych Polek (2019). Biostat. Online: https://www.biostat.com.pl/polki-lubia-sie-malowac.php

[7] Krysztofiak K., Wpływ kosmetyków na powierzchnię oka i soczewek kontaktowych (2015). Opthatherapy, 2/2(6), 156–161. Online: https://bibliotekanauki.pl/articles/1929181.pdf

[8] Hamilton T., de Gannes G., Allergic contact dermatitis to preservatives and fragrances in cosmetics (2011). Skin Therapy Letter, 16(4), 1–4. Online: https://www.skintherapyletter.com/allergic-contact-dermatitis/cosmetics/

[9] Śpiewak R., Formaldehyd. Alergolog.eu. Online: http://www.alergolog.eu/hapten/formaldehyd.html

[10] Vincenzi C. i in., Allergic contact dermatitis caused by glitter glue used as makeup containing methylchloroisothiazolinone (2018). Contact Dermatitis, 1–2. Online: https://sci-hub.se/https://doi.org/10.1111/cod.13139

[11] González-Munoz P., Conde-Salazar L., Vanó-Galván S., Allergic Contact Dermatitis Caused by Cosmetic Products (2014). Actas Dermo-Sifiliográficas, 105, 822–832. Online: https://www.actasdermo.org/es-allergic-contact-dermatitis-caused-by-articulo-S1578219014002455

[12] Traczewski P., Dermatologia: Alergia kluczowa w zapaleniu powiek (2016). Po Dyplomie. Online: https://podyplomie.pl/medical-tribune/23877,dermatologia-alergia-kluczowa-w-zapaleniu-powiek

[13] Grzybowski A., Alergiczne zapalenia powiek. Przegląd Okulistyczny. Online: https://www.przegladokulistyczny.pl/alergiczne-zapalenia-powiek

[14] Szybiak J., Wiechuła D., Problemy skórne związane ze stosowaniem kosmetyków (2013). Przegląd Dermatologiczny, 100, 392–399. Online: https://www.termedia.pl/Journal/-56/pdf-21982-10?filename=Problemy%20skorne%20zwiazane.pdf