Strefa Alergii | Rok z alergią
Alergia ma wiele twarzy, czyli co łączy brzozę i jabłko?

/ 5.

Do przeczytania w 8 minut
Może pylić już w marcu. Czasami jej ziarna są wykrywane w powietrzu nawet do lipca. Brzoza, bo o niej mowa, jest drugą, po pyłkach traw, przyczyną alergii wziewnej w naszym kraju. Co gorsze, często powoduje również wiele reakcji krzyżowych.

Brzoza straszy na północy

To jedno z bardziej rozpowszechnionych drzew na półkuli północnej. Zalicza się do niej około 60 gatunków roślin[1]. Powszechnie występuje również w Polsce. Jej okres pylenia w niektórych regionach świata rozpoczyna się już od stycznia. W naszym kraju brzoza zaczyna pylenie w marcu. Najwyższe stężenia jej pyłków utrzymują się w powietrzu przez kilka tygodni. Badacze dowiedli jednak, że mogą one występować w atmosferze nawet w lipcu[2].
Co charakterystyczne, brzoza jest bardzo częstą przyczyną alergii wziewnych, zwłaszcza wśród mieszkańców krajów położonych na półkuli północnej. W Skandynawii uczula najczęściej, w Polsce w przypadku alergii wziewnej wyprzedzają ją tylko pyłki traw[3].
Eksperci szacują, że alergia na brzozę może dotyczyć około 5,5 proc. mieszkańców naszego kraju[2]. Co w przeliczeniu na liczbę ludności, daje ponad 2 mln osób.

Alergeny brzozy

W pyłku brzozy występuje około dziesięciu alergenów. Z punktu widzenia pacjenta najistotniejsze będą dwa z nich.

  • Bet v 1 jest głównym alergenem brzozy. Oznacza to, że uczula od 50 do 95 proc. alergików na pyłek tej rośliny[2]. Bardzo często reaguje krzyżowo z białkami o podobnej budowie, zwłaszcza w przypadku pokarmów roślinnych i innych pyłków.
  • Bet v 2 należy do tzw. alergenów mniejszych. Oznacza to, że mniej niż 50 proc. osób uczulonych na pyłek brzozy ma alergię na to białko. Co jednak istotne, alergen Bet v 2 bardzo często wywołuje reakcje krzyżowe z wieloma owocami i warzywami[3].

Reakcje krzyżowe

 

Jak podkreślają specjaliści, jedną z charakterystycznych cech alergii na brzozę są liczne reakcje krzyżowe z innymi roślinami[3]. Ich przyczyną jest podobieństwo między uczulającymi białkami. Jeśli przekracza ono 70% wówczas reakcja krzyżowa jest bardzo prawdopodobna. Osoby pierwotnie uczulone na alergen Bet v 1 mogą mieć także objawy podczas pylenia olszy i leszczyny oraz po zjedzeniu jabłka, soi, marchwi lub selera. W przypadku alergików na Bet v 2 do reakcji krzyżowej może dojść w trakcie pylenia traw oraz oliwki, a także po zjedzeniu gruszki, czereśni, selera czy jabłka[2].

Objawy alergii na brzozę

Alergicy na pyłek brzozy z reguły nie są w stanie dokładnie przewidzieć, kiedy nastąpi u nich zaostrzenie objawów. Najczęściej dochodzi do niego nagle, wraz z gwałtownym początkiem pylenia brzozy[4]. Według badań, pierwsze objawy alergii pojawiają się u pacjentów wówczas, gdy stężenie pyłków w powietrzu przekroczy 20 ziaren na metr sześcienny. Przy stężeniu 75 ziaren, objawy występują już u wszystkich uczulonych. Jeśli ich ilość w metrze sześciennym powietrza przekroczy 155, wówczas u chorych mogą występować duszności[5].
Podczas pylenia brzozy, u alergików występuje: wodnista wydzielina, świąd nosa, kichanie, zatkanie nosa, łzawienie, zaczerwienie i pieczenie oczu[6].
W przypadku chorych na astmę o podłożu alergicznym, uczulonych na pyłek brzozy, może dojść do zaostrzenia symptomów[7].
Warto również wspomnieć o objawach, które mogą wystąpić w wyniku reakcji krzyżowej po spożyciu owoców i warzyw. W takich przypadkach może dojść do zespołu alergii jamy ustnej. Charakteryzuje się on swędzeniem, pieczeniem i obrzękiem języka oraz ust. Czasami może mu towarzyszyć katar, łzawienie oczu i chrypka[3]. Natomiast, co istotne, objawy alergii pokarmowej u osób pierwotnie uczulonych na brzozę, najczęściej są łagodne[8].

Diagnoza z problemami

Rozpoznanie większości chorób alergicznych opiera się na kilku głównych filarach. Pierwszym będzie dokładny wywiad lekarski. W następnej kolejności alergolog zleci przeprowadzenie odpowiednich testów. Jakich badań może spodziewać się osoba z podejrzeniem alergii wziewnej? W gabinetach alergologicznych najczęściej wykonywane są punktowe testu skórne oraz oznaczenie swoistych przeciwciał E w surowicy krwi[9].
Przy podejrzenia alergii na brzozę istotne jest wykonanie testów molekularnych i to z kilku powodów. W przypadku alergii na pyłki tej rośliny często dochodzi do reakcji krzyżowych. Testy skórne, czy oznaczenie przeciwciał E nie dadzą nam odpowiedzi czy objawy pacjenta są wynikiem alergii pierwotnej czy właśnie reakcji krzyżowej. Takie informacje otrzymamy natomiast po wykonaniu testu molekularnego[10].
Tego typu diagnostyka będzie miała także duże znaczenie przy kwalifikowaniu pacjentów do immunoterapii, czyli do odczulania. W takiej sytuacji najistotniejsze jest ustalenie, który alergen jest przyczyną uczulenia u pacjenta i na tej podstawie dobrać odpowiedni preparat do immunoterapii. Takie postępowanie daje dużo większą szansę na skuteczne odczulenie chorego[10].

Agnieszka Kalinowska 

[1] M. A. Ruggiero et all, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015,
[2] K. Buczyłko, Molekuły alergenowe, 2019
[3] E. Rudzki, Alergeny, 2008
[4] E. Rudzki, Pyłek brzozy a zespół alergii jamy ustnej, www.mp.pl
[5] P. Rapiejko, M. Puc, A. Woźniak – Kosek et all, Pyłek brzozy w powietrzu wybranych miast Polski w 2015 r., Alergoprofil 2015
[6] A. Emeryk, P. Rapiejko, A. Bodajko – Grochowska et all, Choroby alergiczne dróg oddechowych, w Choroby alergiczne w praktyce lekarza rodzinnego, 2019
[7] F. Mejza, Objawy astmy, https://www.mp.pl/pacjent/objawy/45783,objawy-astmy
[8] A. Krogulska, Znaczenie alergenów pokarmowych u dzieci i dorosłych z alergią wziewną, Alergia Astma Immunologia 2016
[9] A. Emeryk, M. Bartkowiak – Emeryk, Diagnostyka alergologiczna, w Choroby alergiczne w praktyce lekarza rodzinnego, 2019
[10] B. Samoliński, M. Choina, E. Majsiak, Korzyści jakie przynosi diagnostyka molekularna w leczeniu i rozpoznawaniu alergii, Alergia 2019