Strefa Alergii | ABC Alergii
Kazeina. Białe zagrożenie

/ 5.

Do przeczytania w 6 minut
Ile razy słyszeliśmy powiedzenie „Pij mleko, będziesz wielki”? Niewątpliwe mleko ma wiele cennych składników odżywczych, jednak czy każdy może je spożywać? Kazeina, główne białko mleka krowiego, może wywołać poważne problemy zdrowotne, których nie można bagatelizować.

Kazeina – co o niej wiemy?

Kazeina (molekuła Bos d 8) jest głównym alergenem mleka. Stanowi aż 80% jego białek a w 100 ml mleka są jej aż 3 gramy. Odpowiada za przechowywanie oraz transport wapnia i fosforanów w mleku. Ponadto nadaje mu biały kolor.
Jako białko termostabilne jest odporna na działanie wysokich temperatur i enzymów trawiennych. Może więc być potencjalnym źródłem reakcji alergicznej po spożyciu mleka w każdej postaci [1].

Źródła występowania kazeiny

Jest alergenem głównym mleka i najważniejszym alergenem sera. Szczególną uwagę należy zwrócić na mniej oczywiste produkty, w których kazeina również może występować. Wśród nich można wymienić: pieczywo, produkty garmażeryjne, piwo, wódkę, ocet. Stosuje się ją również jako dodatek do przetworów mięsnych (wędlin, parówek, kiełbas, pasztetów), zup, płatków śniadaniowych, batonów czy chipsów [1]. Śladowe ilości alergenu mogą znajdować się także w kredzie, rękawiczkach lateksowych oraz zasypkach dermatologicznych [2].

Alergia na kazeinę

Molekuła Bos d 8 uczula ok. 72% osób z alergią na białko mleka krowiego. Alergia na kazeinę jest najczęściej alergią, na którą dzieci w raz z wiekiem nie nabiorą tolerancji (w odróżnieniu do pozostałych białek mleka krowiego). Jej objawy będą towarzyszyły pacjentowi przez długi czas [3].
Kazeina mleka krowiego wykazuje wysokie podobieństwo m.in. z kazeinami mleka koziego i owczego. Oznacza to, że może wystąpić silna reakcja krzyżowa pomiędzy powyższymi produktami. Odsetek chorych reagujących na nią to aż 90%! Dlatego nie zalecane jest zastępowanie mleka krowiego kozim i owczym. Osoby z alergią na kazeinę nie powinny również spożywać mleka sojowego, ponieważ białko tej rośliny także wchodzi w reakcje krzyżowe z kazeiną [4].

Objawy alergii

Alergia na kazeinę może powodować objawy ze strony układu pokarmowego, układu oddechowego i skóry. Najbardziej niebezpiecznym z możliwych powikłań jest wstrząs anafilaktyczny. Anafilaksja to uogólniona i natychmiastowa reakcja organizmu wywołana konkretnym bodźcem, w tym przypadku kazeiną. W literaturze opisywane są także reakcje anafilaktyczne występujące od kilku do kilkudziesięciu godzin po kontakcie z alergenem. Dane statystyczne wskazują na występowanie anafilaksji u 10-28% dzieci z ciężkimi postaciami alergii na kazeinę. Najcięższą postacią anafilaksji jest wstrząs anafilaktyczny. Objawia się m.in.: bladością skóry pokrytej potem, słabo wyczuwalnym tętnem, spadkiem ciśnienia tętniczego, utratą przytomności [5, 6].

Jaki rodzaj leczenia zastosować?

Najskuteczniejszym działaniem w tym przypadku jest stosowanie diety eliminacyjnej. Należy zaprzestać spożywania nabiału oraz produktów zawierających nawet śladowe ilości kazeiny. Dietę należy wprowadzić dopiero po potwierdzonej diagnozie. Wyeliminowanie produktów zawierających kazeinę bez konsultacji z lekarzem może doprowadzić do opóźnienia diagnozy oraz zaburzenia rozwoju tolerancji na dany alergen [4].

Informacje na temat immunoterapii, tzw. odczulania, na mleko krowie są nadal nieliczne i pozostawiają wiele wątpliwości [6]. Efekty immunoterapii często są nietrwałe oraz obciążone skutkami ubocznymi [4].

Praktyczne wskazówki

W przypadku zdiagnozowanej alergii na kazeinę warto poznać zasady udzielania pierwszej pomocy przy wystąpieniu wstrząsu anafilaktycznego (Anafilaksja, czyli wyścig z czasem)-tutaj można zrobić odnośnik do tego artykułu

Ponadto należy wdrożyć następujące zasady profilaktyki, które mają na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia wstrząsu:

  • Eliminacja z diety alergenów, które mogą być potencjalnym czynnikiem wywołującym wstrząs. Należy pamiętać o reakcjach krzyżowych!
  • Nauczenie pacjenta oraz jego rodziny rozpoznawania objawów wstrząsu oraz zasad pierwszej pomocy.
  • Posiadanie bransoletki, paszportu anafilaksji, które umożliwią szybszą identyfikację stanu nagłego.
  • Przekazanie pisemnej informacji nauczycielom, współpracownikom o możliwości zaistnienia sytuacji zagrożenia życia.
  • Wyposażenie chorego w zestaw ratunkowy – adrenalinę w automatycznym wstrzykiwaczu lub ampułko-strzykawce w raz z instrukcją jej stosowania [5].

Powyższe wskazówki są jedynie drogowskazem w codziennym postępowaniu chorego. W celu opracowania pełnego planu diagnostyki, leczenia oraz codziennego funkcjonowania należy skonsultować się z lekarzem specjalistą.

 

Weronika Borkowska

[1] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny mleko krowie, Alergia, 2, 2018
[2] T. Małaczyńska, Leczenie dietetyczne dzieci z alergią na białka mleka krowiego, Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (1): 24-34
[3] N. Bilska, Diagnostyka Laboratoryjna Chorób Alergicznych, Red. Bilska Natalia
[4] N. Ukleja-Sokołowska. Z. Bartuzi, Epidemiologia i naturalny przebieg alergii na białka mleka krowiego, Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (1): 05-11
[5] P. Rapiejko, A. Lipiec, Anafilaksja, Alergoprofil 2013, 9, (4), 5-10
[6] K. Buczyłko, Molekuły alergenowe, Wydawnictwo alergologiczne „Zdrowie” 2013-2019