Strefa Alergii | ABC Alergii
Immunoterapia – dla każdego?

/ 5.

Do przeczytania w 5 minut
Immunoterapia alergenowa jest jedyną metodą leczenia przyczyn chorób alergicznych. Polega na bezpiecznym podawaniu ekstraktu zawierającego alergeny, na które chory jest uczulony. W jakich przypadkach się ją stosuję i czy każdy alergik może z niej skorzystać?

Co to jest immunoterapia?

Głównym celem immunoterapii alergenowej jest podawanie ekstraktu alergenowego. Robi się to w taki sposób, aby układ odpornościowy chorego nauczył się tolerować alergeny, podobnie jak to ma miejsce u osób zdrowych.  Trudność w podawaniu ekstraktów polega na tym, iż należy uniknąć wystąpienia reakcji uczuleniowych i dlatego immunoterapia musi być prowadzona pod nadzorem doświadczonego specjalisty.
Chociaż kliniczną poprawę uzyskuje się już po kilku tygodniach lub miesiącach,  to w celu osiągnięcia wszystkich korzystnych efektów leczniczych należy kontynuować immunoterpię przez okres 3-5 lat. Taki czas leczenia powoduje, że w przeciwieństwie do leczenia farmakologicznego, efekt immunoterapii alergenowej utrzymuje się po jej zakończeniu.  Ponadto obserwujemy wtedy zahamowanie nowych uczuleń, czy też rozszerzania się alergii na inne narządy.

pacjentka rozmawia z lekarzem, immunoterapia alergenowa

Immunoterapia alergenowa jest jedyną metodą, która w istotny sposób modyfikuje naturalny przebieg chorób alergicznych.

Czy każdy pacjent z alergią może skorzystać z odczulania?

Immunoterapia alergenowa może być stosowana u wielu chorych, u których zostanie udowodniona zależność pomiędzy objawami klinicznymi, a ekspozycją na dane źródło alergenowe. Ponadto, wywoływane objawy muszą mieć charakter reakcji natychmiastowej czyli zależnej od immunoglobuliny E (IgE).  W celu wykazania IgE-zależnej nadwrażliwości posługujemy się metodami diagnostycznymi in vivo tj. testami skórnymi i/lub metodami in vitro tj. metodami immunoenzymatycznymi wykazującymi obecność swoistych-IgE w surowicy chorego.
W trudnych sytuacjach można wykonywać próby prowokacyjne podając w sposób kontrolowany ekstrakt alergenowy np. do jamy nosowej. Oczywiście warunkiem przeprowadzenia immunoterapii jest dostępność preparatów zawierających alergeny, na które chory jest uczulony. Musimy również pamiętać, iż współistnienie innych poważnych chorób może być przeciwwskazaniem do rozpoczęcia immunoterapii alergenowej.

Czy odczulamy się raz na zawsze?

Nie można zdecydowanie powiedzieć, iż immunoterapię alergenową przeprowadza się raz na całe życie.  A w każdym razie nie można takiego stwierdzenia zastosować do wszystkich chorych. Jedną z najbardziej istotnych korzyści immunoterapii alergenowej jest utrzymywanie się jej efektu po zakończeniu terapii. U wielu osób poprawa kliniczna utrzymuje się przez wiele lat, a nawet do końca życia. U części chorych jednak dochodzi do nawrotu dolegliwości po upływie kilku-kilkunastu lat od zakończenia kursu immunoterapii. Te osoby poddane po raz kolejny immunoterapii osiągają korzystne efekty kliniczne.

Jakie rodzaje alergii można odczulić?

Obecnie w Polsce leczymy przy pomocy immunoterapii alergenowej chorych uczulonych na alergeny powietrznopochodne oraz na jady owadów błonkoskrzydłych. Spośród alergii powietrznopochodnych w praktyce najczęściej stosujemy preparaty zawierające ekstrakty pyłków traw, brzozy, olchy, leszczyny i bylicy, zarodników grzybów pleśniowych Alternaria oraz roztoczy kurzu domowego. Rzadziej stosujemy preparaty zawierające ekstrakty alergenów kota czy psa.  W przypadku alergii na jady owadów błonkoskrzydłych dostępne są w Polsce preparaty jadu osy i pszczoły.

W jaki sposób przeprowadza się immunoterapię?

Przy uczuleniu na alergeny powietrznopochodne możemy stosować immunoterapię podskórną albo podjęzykową.

  • Immunoterapia podskórna polega na podawaniu najpierw w cyklu cotygodniowym, a następnie comiesięcznym odpowiednich dawek ekstraktu alergenowego. Jest ona wykonywana w gabinetach lekarzy specjalistów.
  • Immunoterapia podjęzykowa może być prowadzona przy użyciu kropli lub tabletek. Rozpoczęcie leczenia przeprowadza się w gabinecie lekarza specjalisty, a następnie chory kontynuuje podawanie kolejnych dawek samodzielnie w domu.
  • W przypadku uczulenia na jady owadów błonkoskrzydłych immunoterapię przeprowadza się w formie injekcji podskórnych w warunkach szpitalnych.

Prof. dr hab. n.med. Krzysztof Kowal