Strefa Alergii | ABC Alergii
Rośliny piękne i niebezpieczne

/ 5.

Do przeczytania w 9 minut
W ostatnich latach rośliny pretendują do rangi najmodniejszych elementów wystroju wnętrz. Przybywa też osób uprawiających przydomowe ogródki. Rosną także ceny sadzonek kolekcjonerskich. Zdarza się jednak, że rośliny doniczkowe powodują u nas uciążliwe objawy? Wtedy może pojawić się pytanie: czy to alergia?

Jak może objawiać się alergia na kwiaty doniczkowe?

Wyobraź sobie, że wchodząc do jakiegoś pomieszczenia zawsze po jakimś czasie zaczynasz odczuwać uciążliwe dolegliwości. Może to być, na przykład łzawienie oczu lub pokrzywka. Wykluczając kolejne potencjalne przyczyny twojego stanu można uznać, że jedynym logicznym wytłumaczeniem jest alergia na konkretne pomieszczenie. Zanim w akcie desperacji wyburzysz lub sprzedasz dom, zastanów się czy objawy nie są skutkiem uczulenia na rośliny. Symptomy takiej nadwrażliwości bywają różne. Wśród nich można wymienić zapalenie spojówek i błony śluzowej nosa, problemy oddechowe, skórne oraz pokrzywkę [1].

Które rośliny mogą nam szkodzić?

  • Rośliny ogrodowe

W czołówce alergennych roślin ozdobnych znajdują się gatunki z rodziny astrowatych, które można spotkać w wielu przydomowych ogródków. Są to np. słonecznik, rumianek, krwawnik, stokrotka, nagietek oraz chwasty, takie jak bylica pospolita. Najsilniej spośród astrowatych alergizują chryzantemy, na które nadwrażliwość najczęściej objawia się jako świąd dłoni i przedramion [1]. Przebadano holenderskich hodowców tych kwiatów i okazało się, że aż 20% z nich jest uczulonych na ich pyłek [2]. W obrębie rodziny astrowatych dużym problemem jest częste występowanie reakcji krzyżowych. Są wynikiem „mylenia” przez organizm białek, na które jest uczulony z innymi cząsteczkami o podobnej budowie. Z tego powodu osoby uczulone np. na chryzantemy mogą reagować na inne rośliny astrowate, np. sałatę [3].

  • Fikus

Wśród kwiatów doniczkowych, stosunkowo częstym powodem uczulenia mogą być fikusy. W 2004 roku przeprowadzono badania, w których sprawdzono jak częsta jest nadwrażliwość na tę roślinę. Okazało się, że 2,5% badanych z pozytywnym wynikiem testu skórnego wobec jakiegokolwiek alergenu, reaguje również na fikusy  [4]. Ich liście, szczególnie te uszkodzone, wydzielają płyn, którego składniki reagują krzyżowo z lateksem. Zaschnięty sok z czasem osadza się w pomieszczeniu wraz z kurzem, co może powodować również wystąpienie wziewnej postaci alergii. W literaturze opisano nawet przypadek kobiety, która doznała wstrząsu anafilaktycznego podczas odkurzania dwumetrowego fikusa [5].

  • Szeflera

Szeflery zawierają związek o nazwie falkarinol, który jest ich orężem w walce z grzybami i innymi patogenami. Ze względu na swoje właściwości bywa dodawany także do kosmetyków. Dobroczynny związek może również powodować alergie. Znany jest przypadek dziesięciolatki, która po zabawie liściem szeflery o charakterystycznym kształcie parasolki, zaczęła uskarżać się na bóle stawów, pokrzywkę oraz obrzęk twarzy. Na szczęście takie sytuacje są rzadkie, jednak specjaliści apelują, by mieć na uwadze, że rośliny doniczkowe mogą alergizować [6, 7, 8].

  • Hiacynt

W grupie najczęściej powodowanych przez te rośliny objawów, są przede wszystkim odczyny skórne. Jednakże, w pojedynczych przypadkach kwiaty mogą wywoływać objawy alergii wziewnej, ze względu na wysoką zawartość lotnych związków zapachowych [7].

  • Skrzydłokwiat

Jest to roślina znana ze swojej zdolności oczyszczania powietrza, co jest jednym z powodów jej popularności. Opisano pojedyncze epizody reakcji alergicznej na skrzydłokwiaty, wśród nich przypadek mężczyzny dostarczającego te kwiaty do biur. Objawami, na które się uskarżał były nieżyt nosa i pokrzywka [7].

  • Dracena

Ten gatunek nie jest oczywistym źródłem alergenowym. Natomiast badania sugerują, że dracena może powodować 4,6% pozytywnych wyników testów skórnych wobec roślin ozdobnych [7].

Kto jest najbardziej narażony?

 

Przede wszystkim osoby zawodowo związane z hodowlą roślin: ogrodnicy, kwiaciarze, hodowcy. Należy jednak pamiętać, że białka kwiatów dość często reagują ze sobą krzyżowo. To oznacza, że za reakcją na jeden gatunek może stać alergia na coś zupełnie innego.  Na przykład warto, żeby osoby z nadwrażliwością na lateks zaobserwowały jak reagują na fikusy. Z kolei osoby uczulone na rośliny z rodziny astrowatych mogą reagować na inne astrowate [3,4]. Jednak reakcje alergiczne na kwiaty dotyczą nie tylko osób, które stykają się z nimi ze względów zawodowych. Tym bardziej, że pawie każdy z nas ma kontakt z roślinami doniczkowymi.

Czy mogę odczuwać objawy nie będąc uczulonym?

Co ciekawe, przyczyną ewentualnych podrażnień po kontakcie z roślinami nie musi być alergia. Niektóre kwiaty doniczkowe w ramach mechanizmów obronnych wydzielają substancje, które mogą drażnić skórę. Do takich roślin należą syngonia, czyli popularne zroślichy [9]. Soki, które wydzielają mogą wywoływać podrażnienia u osób z wrażliwą skórą, więc warto przesadzać je w rękawiczkach [10]. Inne rośliny produkujące potencjalnie drażniące substancje to, między innymi bluszcz, difenbachia, filodendron czy kroton [11, 12, 13].

Co można zrobić?

Przede wszystkim należy zweryfikować swoje podejrzenia wobec danej rośliny. Dobrą metodą jest czasowe usunięcie jej ze swojego otoczenia. Jeśli uciążliwe dolegliwości przeminą, może to świadczyć o alergii. Niezależnie jednak od wyniku takiej domowej próby, warto udać się do lekarza. Potwierdzi on podejrzenia lub pomoże szukać powodu uciążliwych dolegliwości w innych kierunkach. W przypadku potwierdzenia alergii na którąś z roślin doniczkowych, usunięcie alergenu ze swojego otoczenia zawsze będzie dobrym wyjściem [14].

Sylwia Gałązka 

  1. Świerczyńska-Machura D., Krakowiak A., Pałczyński C. Alergia zawodowa spowodowana przez rośliny ozdobne. Medycyna Pracy, 2006;57(4):359 — 364.
  2. Groenewound G.C.M., Prevalence of occupational allergy to Chrysanthemum pollen in greenhouses in the Netherlands. Allergy, 2002;57:835–840.
  3. Fernández C., Martín-Esteban M., Fiandor A., Pascual C., Lopez-Serrano C., Martinez-Alzamora F. Analysis of crossreactivity between sunflower pollen and other pollens of the Compositae family. J. Allergy Clin. Immunol., 1993;92;660–667.
  4. Hemmer,M. Focke,M. Götz,R. Jarisch. Sensitization to Ficus benjamina: relationship to natural rubber latex allergy and identification of foods implicated in the Ficus-fruit syndrome. 2004. Vol. 34 iss. 8, p.1251-1258
  5. Werfel S., Rueff F., Przybilla B.: Anaphylactic reaction to Ficus benjamina (weeping fig). Hautarzt., 2001;52:935–937.
  6. Francisco Feo Brito, Pilar Mur, Borja Bartolomé, Elisa Gómez, Pedro A. Galindo, Jesús Borja, Ana Alonso, Rhinoconjunctivitis and asthma caused by corn plant (Dracaena fragrans), Annals of Allergy, Asthma & Immunology, Vol. 98, Is. 3, 2007, p 290-293.
  7. Kanerva,T. Estlander,L. Petman,S. Mäkinen-Kiljunen. Occupational allergic contact urticaria to yucca (Yucca aloifolia), weeping fig (Ficus benjamina), and spathe flower (Spathiphyllum wall_isii). Vol. 56, Is.100. 2001. p. 1008-1011.
  8. Hogendorf A., Cywińska–Bernas A., Zeman K., Dziesięcioletnia dziewczynka z gorączką, pokrzywką wielopostaciową oraz bolesnym obrzękiem stawów – opis przypadku. PrzypadkiMedyczne.pl, e-ISSN 2084–2708, 2012; 25:97–100.
  9. Matyot P, The arrowhead vine, Syngonium podophyllum Schott (Family Araceae), a potential invader in Seychelles. 1999.
  10. C. Morgan, W. A. Overholt and K. A. Langeland. Wildland Weeds: Arrowhead Vine, Syngonium podophyllum. University of Florida IFAS Extension. 2004.
  11. Hausen B.M. et al., Allergic and irritant contact dermatitis from falcarinol and didehydrofalcarinol in common ivy (Hedera helix L.). Contact dermatitis 1987: 17: 1-9.
  12. Syamjith P., Vinod K. R., Vipuldas M. K., Venkatesh R. et al., Dieffenbachia: benefits vs risks of a household ornamental plant-a review. 2018. World Journal of Pharmaceutical Research Volume 7, Issue 17, 598-604.
  13. Waldman R.A., Grant-Kels J.M. (2020) Plant-Induced Irritant Contact Dermatitis. In: Trevino J., Chen AY. (eds) Dermatological Manual of Outdoor Hazards. Springer, Cham.
  14. Mahillon V., Saussez S., Michel O. High incidence of sensitization to ornamental plants in allergic rhinitis. Allergy 2006: 61: 1138–1140.