Strefa Alergii | Rok z alergią

Pyłki traw i reakcje krzyżowe

/ 5.

Data publikacji: 2025-06-23
Do przeczytania w 5 minut
Gdy za oknem wszystko się zieleni, a powietrze jest zdominowane przez pyłki traw, wielu osobom dokuczają nie tylko katar i łzawienie oczu, ale także niespodziewane reakcje alergiczne po zjedzeniu melona, pomidora czy orzechów. Kiedy sezon pyłkowy osiąga apogeum, reakcje krzyżowe stają się wyjątkowo uciążliwe. Na jakie produkty uważać, by móc cieszyć się latem bez niepożądanych objawów?

Co wspólnego ma alergia na pyłki traw z naszą dietą?

Przy alergii na pyłki traw warto zwrócić uwagę także na to, co jemy. Jest to istotne ponieważ trawy zawierają białka podobne pod względem budowy do białek występujących w niektórych owocach czy warzywach. Oznacza to, że kiedy zjemy np. jabłko, marchew czy orzechy ziemne, możemy mieć objawy alergii. Zjawisko to nazywa się reakcją krzyżową. Nasz organizm reaguje nie tylko na alergeny traw, ale także przy kontakcie z inną uczulającą substancją o podobnej budowie, ponieważ myli ją z białkami traw [1].

Objawy, które pojawiają się najczęściej w wyniku reakcji krzyżowej, to pieczenie i świąd jamy ustnej. Rzadziej pojawiają się zmiany skórne, katar, a nawet ataki astmy. Mogą one występować aż u 40% alergików pyłkowych [2]. Pojawiają się zazwyczaj w ciągu kilkunastu minut do dwóch godzin po kontakcie z krzyżującym alergenem.

Łąka, kobieta, kobieta na łące, trawa, pyłki traw, pylenie traw, trawy

Reakcje krzyżowe traw

Phl p 1 i Phl p 5 to najważniejsze uczulające białka tymotki łąkowej, która jest głównym przedstawicielem traw. Na pierwsze reaguje ponad 95% osób uczulonych na trawę, a na drugie 75% pacjentów [3]. Pyłki traw krzyżują nie tylko z owocami i warzywami, ale też z wybranymi pyłkami innych roślin, a nawet z lateksem. Jeżeli podobieństwo między białkami znajdującymi się w trawie i pokarmach jest większe niż 70%, wtedy ryzyko reakcji krzyżowej jest bardzo duże.

Z czym krzyżują trawy?

  • Z pyłkami roślin – bylicy, brzozy, jesionu, ambrozji, drzewa oliwnego, babki lancetowatej, rzepaku, słonecznika.
  • Z owocami – jabłkiem, gruszką, kiwi, arbuzem, melonem, śliwką, brzoskwinią, wiśniami, bananem, kaki, cytryną.
  • Z warzywami – cebulą, marchwią, selerem, pietruszką, burakiem, papryką, pomidorem, kukurydzą.
  • Z orzeszkami ziemnymi, jak również orzechami laskowymi, włoskimi i brazylijskimi.
  • Ze zbożami i roślinami strączkowymi – soją, żytem, pszenicą, owsem.
  • Z ziołami i przyprawami – anyżem, kolendrą, koprem.
  • Z lateksem [2,3,4].

REKLAMA

Czy to na pewno alergia na pyłki traw?

Aby mieć pewność, czy nasze objawy wynikają z alergii na pyłki traw, a właściwie ich konkretne białka, koniecznie trzeba przeprowadzić dokładną diagnostykę. Pierwszy krok to szczegółowy wywiad lekarski. Następnie alergolog może skierować pacjenta na punktowe testy skórne i testy z krwi [5]. W przypadku alergii na pyłki traw dobrym rozwiązaniem jest diagnostyka molekularna. Dzięki tego typu testom, alergik dowie się, czy jego objawy są wynikiem reakcji krzyżowej, czy alergii pierwotnej. Jeśli nie ma przeciwwskazań, chory może zostać też zakwalifikowany do immunoterapii. Przy alergii na trawę odczulanie może być bardzo skuteczne.

_______________________
Data publikacji: 12.05.2023
Aktualizacja: 23.06.2025

[1] Sybilski A., Alergia krzyżowa, Medycyna po Dyplomie, 2017.
[2] Jakowicki W., Pyłkowica objawy i leczenie, http://www.jakowicki.pl/doc/Pylkowica_objawy_i_leczenie.pdf [dostęp 5.05.2023], 2022.
[3] Buczyłko K., Komponenty pyłku traw na przykładzie tymotki, Alergia 2018, 3; 17-23.
[4] Szmagierewski W., Źródła alergenów reagujących krzyżowo i ich znaczenie kliniczne, Alergia 2010, 4: 32-38.
[5] Emeryk A., Bartkowiak-Emeryk M., Diagnostyka alergologiczna, Choroby alergiczne w praktyce lekarza rodzinnego, 2019.