Czym jest kwercetyna?
Kwercetyna to naturalny związek roślinny należący do grupy flawonoidów – substancji, które nadają roślinom barwę i chronią je przed czynnikami środowiskowymi. Występuje powszechnie w owocach i warzywach, a w literaturze naukowej jest uznawana za jeden z najlepiej poznanych przeciwutleniaczy pochodzenia roślinnego [1].
Główne źródła w diecie
Najwięcej kwercetyny znajdziemy w:
- czerwonej cebuli,
- jabłkach (szczególnie w skórce),
- jagodach,
- winogronach,
- kaparach,
- brokułach,
- zielonej herbacie.
Jej zawartość w żywności może się różnić w zależności od odmiany rośliny, stopnia dojrzałości oraz sposobu obróbki kulinarnej.
Podstawowe właściwości
Kwercetyna jest ceniona ze względu na swoje szerokie działanie biologiczne.
W badaniach wykazano, że:
- działa przeciwutleniająco – pomaga neutralizować wolne rodniki i ograniczać stres oksydacyjny,
- ma właściwości przeciwzapalne – może zmniejszać produkcję substancji nasilających stan zapalny,
- wpływa na układ odpornościowy – w warunkach laboratoryjnych obserwowano jej oddziaływanie na komórki uczestniczące w reakcjach alergicznych.
Choć mechanizmy jej działania są dobrze opisane w badaniach eksperymentalnych, wciąż potrzebne są dalsze badania kliniczne, aby jednoznacznie potwierdzić jej skuteczność u ludzi [6,11].
Jak kwercetyna może działać na alergię?
Reakcja alergiczna to w uproszczeniu nadmierna odpowiedź układu odpornościowego na nieszkodliwą substancję, np. pyłki roślin. Kluczową rolę odgrywa tu histamina – związek uwalniany z komórek tucznych, który odpowiada za typowe objawy: kichanie, świąd, łzawienie oczu czy obrzęk błon śluzowych.
Badania laboratoryjne oraz eksperymentalne sugerują, że kwercetyna może wpływać na mechanizmy związane z reakcją alergiczną. W modelach komórkowych wykazano, że związek ten może hamować degranulację komórek tucznych, czyli proces uwalniania histaminy odpowiedzialnej za powstawanie objawów alergii, a także zmniejszać wydzielanie innych mediatorów stanu zapalnego, takich jak cytokiny prozapalne. Z tego względu kwercetyna bywa określana jako „naturalny antyhistaminik” [3,4].
Co mówią badania?
- Dane z badań klinicznych z udziałem ludzi są ograniczone.
- Część prac wskazuje na możliwość zmniejszenia objawów alergicznego nieżytu nosa, przy czym badania te obejmowały niewielkie grupy uczestników i trwały stosunkowo krótko [5,7].
- Przeglądy naukowe podkreślają, że aktualne wyniki są obiecujące, ale niewystarczające do jednoznacznego potwierdzenia skuteczności kwercetyny w leczeniu alergii [4,6].
- Podobne wnioski przynosi metaanaliza z 2025 roku, w której jakość dostępnych dowodów oceniono jako niską do umiarkowanej.
Należy więc podchodzić do suplementacji kwercetyny odpowiedzialnie, mając świadomość, iż nie jest ona złotym środkiem [13].
Brak oficjalnych zaleceń
- Co ważne, kwercetyna nie znajduje się w aktualnych międzynarodowych wytycznych leczenia alergii i astmy, takich jak rekomendacje Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma (ARIA) czy Global Initiative for Asthma (GINA). To oznacza, że choć badania eksperymentalne są interesujące, medycyna oparta na dowodach (EBM) nadal nie uznaje kwercetyny za standardową metodę leczenia alergii [8,9].
Możliwe skutki uboczne
W nowszych badaniach klinicznych kwercetyna była zazwyczaj dobrze tolerowana przy krótkotrwałym stosowaniu (najczęściej 200–1000 mg dziennie przez kilka tygodni). Zgłaszane działania niepożądane miały zwykle łagodny charakter i obejmowały dolegliwości żołądkowo-jelitowe czy bóle głowy. Brakuje jednak danych o bezpieczeństwie długotrwałego stosowania wysokich dawek [10,11,12].
Suplement czy dieta?
Najbezpieczniejszym sposobem dostarczania kwercetyny pozostaje dieta bogata w warzywa i owoce. W suplementach stosowane są znacznie wyższe dawki niż te, które naturalnie występują w żywności, a ich biodostępność może się różnić w zależności od formy preparatu [2,4]. Obecnie nie istnieją oficjalne rekomendacje kliniczne dotyczące rutynowej suplementacji kwercetyny w leczeniu alergii [11,13].
