W przypadku anafilaksji czas na podjęcie skutecznego działania jest dramatycznie ograniczony. Nieodwracalne zmiany mogą nastąpić w ciągu zaledwie kilku minut (średnio 5–30 minut w zależności od drogi kontaktu z alergenem). To właśnie dlatego kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie i natychmiastowe wdrożenie właściwego postępowania.
Odpowiedzią na tę potrzebę są dwa plakaty tworzące jeden spójny standard postępowania. Publikacja obejmuje plakat pacjencki, umożliwiający szybką identyfikację objawów z podziałem na układy (skórny, oddechowy, krążenia, pokarmowy) oraz prowadzący przez podstawowy algorytm działania, a także plakat specjalistyczny, zawierający szczegółowe wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla personelu medycznego. Takie kompleksowe podejście pozwala na sprawne rozpoznanie anafilaksji również w przypadkach o nietypowym przebiegu klinicznym.
W stanach nagłych, takich jak wstrząs anafilaktyczny, nie ma miejsca na wahanie czy sprawdzanie tabel w podręcznikach. Personel medyczny musi mieć przed oczami jasny, merytoryczny schemat
– mówi prof. Marek Niedoszytko, przewodniczący Sekcji Anafilaksja, Alergia na Jady Owadów, Mastocytoza Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, jeden ze współautorów schematów.
Naszym celem było stworzenie narzędzia, które wspiera szybkie i prawidłowe działanie, szczególnie w zakresie natychmiastowego podania adrenaliny domięśniowo oraz uporządkowania dalszych kroków postępowania. Mamy nadzieję, że opracowany, kompleksowy schemat stanie się realnym wsparciem w codziennej praktyce klinicznej i przełoży się na szybsze, bardziej konsekwentne decyzje terapeutyczne tam, gdzie liczą się sekundy
– dodaje prof. Radosław Gawlik, Prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.
Kluczowe elementy postępowania w anafilaksji
Centralnym elementem schematów jest jednoznaczne wskazanie adrenaliny podawanej domięśniowo jako leku pierwszego zastosowania. Algorytm precyzuje dawkowanie dla trzech grup pacjentów:
- dzieci poniżej 6. roku życia,
- dzieci w wieku 6–12 lat,
- młodzieży i dorosłych powyżej 40 kg masy ciała.
Równolegle do podania adrenaliny standard obejmuje również zastosowanie leczenia wspomagającego, czyli wdrożenia płynów oraz tlenu, jak również leków II rzutu rozszerzających. Najważniejsze pozostaje jednak to, że żadne z tych działań nie zastępuje adrenaliny jako leczenia pierwszego wyboru.
Narzędzie dla całego systemu ochrony zdrowia
Schematy zostały zaprojektowane jako uniwersalne wsparcie dla różnych poziomów opieki: lekarzy (z wyłączeniem lekarzy pediatrów), personelu pielęgniarskiego, zespołów ratownictwa medycznego. Algorytmy porządkują trzy kluczowe etapy postępowania: rozpoznanie, natychmiastową farmakoterapię oraz właściwe dawkowanie.
Polskie Towarzystwo Alergologiczne rekomenduje umieszczenie plakatów w widocznych miejscach we wszystkich placówkach ochrony zdrowia, w szczególności w gabinetach zabiegowych, punktach szczepień, izbach przyjęć oraz placówkach POZ i medycyny szkolnej. Materiały w wysokiej rozdzielczości (PDF), gotowe do druku, są dostępne bezpłatnie pod adresem: https://pta.med.pl/plakaty/
Za opracowanie plakatów odpowiada zespół specjalistów: prof. Marek Niedoszytko, dr hab. Ewa Cichocka-Jarosz, dr hab. Łukasz Błażowski, dr hab. Piotr Dąbrowiecki, prof. Radosław Gawlik.
Pobierz:
