Alergia a jedzenie poza domem – na co zwracać uwagę w restauracjach i hotelach?

Jeszcze przed wyjściem do restauracji lub przyjazdem do hotelu warto sprawdzić menu online i informacje o występujących alergenach. Jeśli są niejasne, najlepiej skontaktować się bezpośrednio z lokalem. W rozmowie trzeba zapytać nie tylko o to, czy konkretne danie zawiera dany alergen, ale również o możliwość przygotowania posiłku w sposób ograniczający kontakt krzyżowy, np. na czystej powierzchni, z użyciem osobnych naczyń lub świeżego tłuszczu do smażenia potrawy.

Większej ostrożności wymagają miejsca z bardzo szerokim menu, często zmienianymi daniami oraz posiłkami w formie bufetu, ponieważ w takich warunkach trudniej kontrolować skład i sposób podania potraw [2,3,5].

Badania wskazują, że do niepożądanych reakcji po spożyciu posiłku mogą przyczyniać się:

• błędy komunikacyjne,
• niewystarczająca wiedza personelu,
• trudności w rozpoznaniu ukrytych źródeł alergenów,
• brak znajomości reakcji krzyżowych.

Dlatego podczas składania zamówienia trzeba wyraźnie powiedzieć, że chodzi o alergię, a nie o preferencję żywieniową czy modę. Przy alergii pokarmowej, szczególnie jeśli w przeszłości wystąpiła ciężka reakcja, zapewnienie typu „raczej nie zawiera”, nie jest gwarancją bezpieczeństwa [4,6].

Podczas dokładnego czytania menu przez osoby z alergią nie wystarczy spojrzeć na nazwę dania czy jego główne składniki. Znaczenie ma również to, z czego przygotowano:

• sos,
• marynatę,
• panierkę,
• bulion,
• mieszankę przypraw,
• każdy dodatek do potrawy.

Alergen może być ukryty właśnie w mniej oczywistych elementach dania albo trafić do posiłku przypadkowo – przez:

• deskę do krojenia,
• łyżkę do mieszania,
• nóż,
• patelnię,
• grill,
• szczypce,
• olej używany wcześniej do smażenia innych produktów.

Jeśli obsługa nie ma pewności, powinna sprawdzić skład i sposób przygotowania bezpośrednio w kuchni. W praktyce najbezpieczniejszym wyborem są zwykle proste potrawy o krótkim składzie, który można łatwo przygotowywane bez półproduktów [3,5].

Szczególnej ostrożności wymagają hotelowe bufety, potrawy stoją tam blisko siebie, a łyżki lub szczypce mogą być przypadkowo przekładane między daniami. Dlatego warto sprawdzić, czy potrawy są dobrze opisane i czy do nakładania używa się oddzielnych sztućców oraz czy nie doszło do ich zamiany.Podobną ostrożność należy zachować przy produktach „domowych”, pastach, wypiekach i daniach przygotowywanych na miejscu, jeśli ich skład nie jest jasno określony.

Trzeba uważać szczególnie na miejsca, w których często używa się orzechów, sezamu, soi, mleka, jaj, ryb lub owoców morza w różnych potrawach, aby nie doszło do zanieczyszczenia alergenami [1,2,3,5,7].

Osoba z alergią powinna mieć przy sobie listę składników, których musi unikać. Podczas wyjazdów zagranicznych warto przygotować ją także w języku kraju, do którego się podróżuje – najlepiej w formie prostej kartki z wypisanymi alergiami lub notatki w telefonie. Taka informacja może ułatwić rozmowę z obsługą restauracji, personelem hotelu czy farmaceutą, zwłaszcza gdy pojawia się bariera językowa.

Osoby z ryzykiem ciężkiej reakcji alergicznej powinny nosić przy sobie leki zalecone przez lekarza (zawsze adrenalinę) i znać indywidualny plan postępowania w razie wystąpienia objawów alergii. Leki nie powinny zostawać w pokoju hotelowym, samochodzie ani bagażu, ponieważ w sytuacji nagłej liczy się szybki dostęp [7,8,9].