Czego nie wolno robić przy zapaleniu spojówek?

Gdy pojawia się zaczerwienienie, pierwszą myślą bywa przemywanie oczu ziołowymi naparami. Szczególnie chętnie sięgamy po rumianek i świetlik. Zioła te wykazują właściwości przeciwzapalne i łagodzące [1,2]. Należy jednak pamiętać, że napary przygotowywane w domu nie są jałowe. Zawierają osady roślinne, a także bakterie i przetrwalniki grzybów, które mogą zapoczątkować kolejną infekcję [1]. Warto też pamiętać, że rumianek u części osób wywołuje reakcje alergiczne [3].Równie ryzykowne jest przemywanie oka zwykłą wodą z kranu. Może ona zawierać drobnoustroje (w tym pierwotniaki Acanthamoeba), które przy uszkodzonym nabłonku spojówki wywołują trudne w leczeniu zapalenie rogówki [4]. Do higieny oczu należy stosować wyłącznie:

• sterylny roztwór 0,9% soli fizjologicznej,
• specjalistyczne, jałowe chusteczki do pielęgnacji powiek (uwaga – należy stosować osobną chusteczkę do każdego oka).

Noszenie soczewek w trakcie infekcji jest bezwzględnie przeciwwskazane. Soczewka tworzy pod sobą zamknięte środowisko. W ten sposób staje się idealnym rezerwuarem dla patogenów i utrudnia prawidłowe wchłanianie leków [5]. Po pojawieniu się objawów zapalenia spojówek soczewki należy natychmiast zamienić na okulary. Powrót do nich jest możliwy dopiero po całkowitym wyleczeniu. Używaną wcześniej parę i pojemniczek wymieniamy oczywiście na nowe.

Ścisły rygor dotyczy też kosmetyków kolorowych. Tusz do rzęs, cienie czy eyelinery blokują ujścia gruczołów. Zaburza to produkcję filmu łzowego i prawidłowe nawilżenie oka [6]. Kosmetyki używane tuż przed wystąpieniem objawów warto wyrzucić, by zapobiec ponownemu zakażeniu po zakończeniu terapii.

Prawidłowa diagnoza to tylko połowa sukcesu. Równie ważne jest właściwe przyjmowanie leków. Do najczęstszych błędów, jakie popełniamy, należą:

• Aplikowanie różnych leków ocznych po sobie.

Podanie kolejnego preparatu bezpośrednio po poprzednim prowadzi do wypłukania dawki z worka spojówkowego. Pomiędzy poszczególnymi podaniami należy bezwzględnie odczekać minimum 5–15 minut. Schemat aplikacji zawsze rozpoczyna się od rzadkich roztworów leczniczych, na końcu podaje się gęstsze żele lub maści [7].

• Samowolne leczenie bez konsultacji z lekarzem.

Objawy alergii i infekcji bywają łudząco podobne, ale wymagają zupełnie innego leczenia. Przykładowo, miejscowe glikokortykosteroidy (GKS) są wysoce skutecznymi lekami z wyboru w ciężkich postaciach alergicznego zapalenia spojówek. Przynoszą szybką ulgę. Ważne jednak, by ich włączenie zawsze poprzedzić konsultacją z lekarzem. Zastosowanie sterydów „na własną rękę”, zwłaszcza gdy przyczyną objawów nie jest alergia, może nasilić stan zapalny i doprowadzić do powikłań [8].

• Niewłaściwe dobieranie preparatów.

Przy łagodniejszych postaciach alergii podstawą leczenia są leki przeciwhistaminowe. Kontakt z alergenem powoduje wyrzut histaminy z komórek spojówki. To ona wywołuje świąd, obrzęk i łzawienie. Krople przeciwhistaminowe hamują ten proces [9]. Z kolei przy zakażeniach bakteryjnych stosuje się antybiotyki. Pamiętajmy jednak, że sięganie po antybiotyk przy alergii lub wirusie nie przyniesie poprawy, a tylko zaburzy naturalną mikroflorę oka.

• Przedwczesne przerwanie leczenia.

Nawet jeśli objawy (np. ropna wydzielina) ustąpią po 2–3 dniach, nie wolno odstawiać przepisanych antybiotyków przed czasem określonym przez lekarza. Wcześniejsze przerwanie terapii sprzyja lekooporności bakterii i powoduje szybki nawrót infekcji [10].

• Stosowanie leków po upływie okresu ważności

Większość kropli po otwarciu zachowuje jałowość tylko przez 28 dni [11].

Wstępem do bezpiecznego leczenia jest opanowanie nawyku dotykania twarzy. W przypadku alergii pocieranie oczu powoduje mechaniczne uwalnianie kolejnych porcji histaminy i nasila świąd. Przy infekcjach wirusowych i bakteryjnych przenosi zaś drobnoustroje na drugie oko i otoczenie. Aby tego uniknąć [12]:

Jeśli mimo stosowania leków od lekarza lub prawidłowej higieny zauważysz poniższe objawy, natychmiast skonsultuj się z okulistą [13]: