Mechanizm diagnostyczny: czy to na pewno fizyka?
Teoria biorezonansu zakłada, że każda komórka naszego ciała emituje specyficzne drgania elektromagnetyczne [2]. Podobnie „działają” substancje zewnętrzne, jak pyłki czy pokarmy. Według promotorów metody urządzenie do biorezonansu wychwytuje te sygnały za pomocą elektrod trzymanych w dłoniach. Następnie porównuje je z wzorcami zapisanymi w komputerze.
W rzeczywistości nie istnieją żadne rzetelne dowody naukowe potwierdzające, że alergia ma swój własny, mierzalny „podpis magnetyczny”. To, co urządzenie faktycznie mierzy, to oporność elektryczna skóry [3]. Parametr ten jest niezwykle zmienny i zależy od czynników, które nie mają żadnego związku z alergią:
- wilgotności dłoni – nawet minimalne spocenie się ze stresu towarzyszącemu badaniu zmienia wynik [3];
- siły nacisku na elektrodę – mocniejszy uścisk metalowego czujnika jest interpretowany przez aparat jako zmiana sygnału [3];
- stanu nawodnienia i temperatury – przewodnictwo prądu przez tkanki zmienia się w zależności od zawartości wody w organizmie [3].
Wystarczy, że osoba wykonująca test mocniej dociśnie czujnik (nieświadomie lub celowo), a aparat zarejestruje zmianę przepływu prądu. To tłumaczy, dlaczego biorezonans niemal zawsze znajduje „jakieś” alergie.
Mechanizm „leczniczy”, czyli próba odwrócenia drgań
Gabinety często oferują nie tylko diagnostykę, ale również „odczulanie” biorezonansem. Polega ono na przesyłaniu do organizmu „odwróconych” fal elektromagnetycznych, które mają wygaszać te „chorobowe” [3]. Z medycznego punktu widzenia ta metoda nie ma żadnych podstaw. Alergia to złożony proces immunologiczny związany z nadreaktywnością układu odpornościowego. W najczęstszym mechanizmie (typu I) dochodzi do wytworzenia swoistych przeciwciał klasy IgE w odpowiedzi na konkretne białka. Reakcje alergiczne mogą mieć również charakter niezwiązany z przeciwciałami, gdzie kluczową rolę odgrywają limfocyty T [4].
Niezależnie jednak od podłoża, procesów tych nie da się „rozładować” prądem o niskim natężeniu. Poprawa samopoczucia deklarowana przez niektóre osoby wynika zazwyczaj z mechanizmu psychologicznego lub cyklu choroby. Objawy alergii mają naturalne tendencje do samoistnego słabnięcia i narastania w czasie [5].
„Dowody” z baz medycznych – dlaczego pojedyncze badania się mylą?
W bazie PubMed można natrafić na nieliczne prace sugerujące skuteczność biorezonansu w leczeniu atopowego zapalenia skóry czy astmy u dzieci. Dlaczego środowisko medyczne uznaje je za niewiarygodne? Analiza tych publikacji wykazuje szereg błędów metodologicznych [5].
- brak grupy kontrolnej lub ślepej próby – w wielu takich badaniach uczestnicy wiedzieli, że są poddawani terapii, co otwiera ogromne pole dla efektu placebo;
- niewielka grupa badawcza – wnioski wyciągane na podstawie kilkunastu osób są statystycznie nieistotne i nie mogą być odnoszone do ogółu;
- subiektywna ocena objawów – zamiast twardych parametrów medycznych, jak np. poziom przeciwciał IgE, autorzy często opierają się na ankietach satysfakcji. Nie odzwierciedlają one biologicznej kondycji organizmu;
- publikacja w pismach o niskiej renomie, które nie stosują rygorystycznej recenzji naukowej.
Rzetelne, randomizowane badania z podwójnie ślepą próbą jednoznacznie dowiodły, że biorezonans nie ma żadnej wartości terapeutycznej w alergologii [6].
Inne nienaukowe metody: kinezjologia i testy z kropli krwi
Biorezonans to niejedyna pułapka diagnostyczna.
- Popularna jest również kinezjologia stosowana. Zgodnie z tą metodą o alergii ma świadczyć rzekomy spadek siły mięśni, gdy osoba badana trzyma w dłoni ampułkę z alergenem [7].
- Kolejną kontrowersyjną metodą są testy cytotoksyczne (z kropli krwi). Polegają na obserwacji pod mikroskopem zachowania białych krwinek po kontakcie z alergenem [3].
Towarzystwa alergologiczne jednoznacznie podkreślają, że metody alternatywne nie mają wystarczająco udokumentowanej skuteczności w diagnozowaniu i leczeniu alergii [8,9].
Niebezpieczne konsekwencje pseudomedycyny
Stosowanie metod alternatywnych zamiast rzetelnej diagnostyki niesie ze sobą poważne ryzyko zdrowotne:
- nieuzasadnione diety eliminacyjne – rezygnacja z wielu produktów na podstawie fałszywych wyników prowadzi do groźnych niedoborów żywieniowych [10];
- niepotrzebne badania – osoby wprowadzone w błąd przez nienaukowe testy często wpadają w pętlę diagnostyczną. Wykonują kolejne – kosztowne i często zbędne badania (zarówno alternatywne, jak i konwencjonalne). Opóźnia to postawienie właściwego rozpoznania i generuje niepotrzebny stres [11];
- opóźnienie właściwego leczenia – czas poświęcony na „odczulanie” prądem to okres, w którym stan zapalny postępuje. A to powoduje nasilenie objawów [3].
Wiarygodna diagnostyka alergii opiera się na metodach o potwierdzonej skuteczności, takich jak:
- testy z krwi (ocena stężenia przeciwciał IgE we krwi wobec wybranych alergenów),
- punktowe testy skórne (ocena reakcji skóry po kontakcie z alergenami),
- testy płatkowe (stosowane w diagnostyce alergii kontaktowych),
- próby prowokacyjne (w diagnostyce nadwrażliwości na pokarmy czy leki) [12].
Tylko poprawnie zdiagnozowana choroba pozwala na wdrożenie skutecznego i bezpiecznego leczenia. Jego filarami są:
- unikanie potwierdzonych alergenów,
- farmakoterapia (np. nowoczesne leki przeciwhistaminowe),
- niekiedy również immunoterapia (jedyna metoda przyczynowego leczenia alergii) [12].
