W skrócie
Czym jest immunoterapia: jest to jedyna metoda leczenia przyczynowego alergii na pyłek bylicy (AIT).
Warunek: dodatni wynik diagnostyki na molekułę Art v 1 (uczula nawet 95% pacjentów z alergią na bylicę).
Czas trwania: 3 do 5 lat.
Metody: Iniekcyjna (SCIT – podskórna) lub podjęzykowa (SLIT – krople).
Główny cel: Wytworzenie tolerancji immunologicznej, redukcja objawów i ochrona przed rozwojem astmy.
Powszechna bylica
Jednym z najczęstszych powodów występowania reakcji alergicznych późnym latem w Polsce jest bylica. To także najbardziej alergizujący chwast w Europie. Jest również jedną z głównych przyczyn, tuż po trawie i brzozie, powstawania alergicznego nieżytu nosa oraz astmy [1].
Wśród badanych z alergią na bylicę, 95% z nich reaguje na główny alergen tej rośliny, czyli białko Art v 1 [3]. Do objawów alergii na tę roślinę zaliczamy:
- zapalenie spojówek,
- nieżyt nosa
- swędzenie nosa
- kichanie
- astmę [1].
Trudno jednak całkowicie uchronić się przed bylicą, ponieważ występuje ona niemalże wszędzie. Możemy ją spotkać na przydrożach i nieużytkach, nad rzekami, w sadach, ogrodach czy też przy płotach. Dlatego jednym z rozwiązań, które pomoże nam pozbyć się objawów, jest immunoterapia. Warto podkreślić, że to jedyne przyczynowe leczenie alergii [2].
Odczulanie na bylicę - ważny alergen
Przed rozpoczęciem immunoterapii dobrze jest sprawdzić, na jakie konkretne białko bylicy jesteśmy uczuleni.
Dlaczego? Ponieważ jej główny alergen, czyli molekuła Art v 1 jest wyznacznikiem pozwalającym stwierdzić, czy objawy alergiczne są wynikiem pierwotnej alergii na ten chwast czy reakcji krzyżowej. Dzięki temu możliwe jest dobranie choremu odpowiedniej immunoterapii.
Wykrycie konkretnego alergenu odbywa się za pomocą diagnostyki molekularnej. Szczegółowe testy z krwi wskażą czy pacjent ma alergię na Art v 1 czy na inne alergeny [3]. W przypadku, gdy wynik będzie pozytywny dla tego głównego białka, chory będzie mógł zostać zakwalifikowany na immunoterapię na pyłek bylicy. Oczywiście pod warunkiem, że nie będzie przeciwwskazań do jej podania. Natomiast jeśli badania wykluczą alergię na Art v 1, odczulanie nie przyniesie rezultatów.
Ponadto, Art v 1 jest podobne do Hel a 4, znajdującego się w słoneczniku oraz do Amb a 4, czyli alergenu ambrozji. To oznacza, że reagują ze sobą krzyżowo i pacjent może mieć także objawy po kontakcie z innymi roślinami.
Art v 1 może także wchodzić w reakcje krzyżowe z selerem i nasionami kasztanowca. Dlatego ważne jest wykrycie uczulających nas alergenów w celu skutecznego leczenia alergii, które będzie w przypadku obecności przeciwciał przeciw głównemu białku bylicy [3].
Odczulanie na bylicę. Krok po kroku
Krok 1: Wywiad i testy skórne/z krwi (potwierdzenie objawów w sezonie pylenia bylicy).
Krok 2: Diagnostyka molekularna (oznaczenie sIgE dla Art v 1).
Krok 3: Wykluczenie przeciwwskazań i wybór metody (SCIT vs SLIT).
Krok 4: Faza dawkowania wstępnego (stopniowe zwiększanie dawki alergenu).
Krok 5: Faza leczenia podtrzymującego (przyjmowanie dawki docelowej przez 3–5 lat).
Warto jest także pamiętać, że tak jak przy każdym leczeniu, również w immunoterapii mogą wystąpić działania niepożądane, takie jak obrzęk, pokrzywka, ból i zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia czy nieżyt nosa [6].
Dostępne metody odczulania na bylicę
| Metoda immunoterapii | Opis i forma podania | Dostępność w Polsce | Refundacja |
| SCIT – immunoterapia podskórna (zastrzyki) | Zastrzyki podawane podskórnie w ramię. Wymagają wizyty w gabinecie lekarskim i 30-minutowej obserwacji ze względu na ryzyko reakcji ogólnoustrojowej. | TAK | Część preparatów iniekcyjnych podskórnych znajduje się na listach leków refundowanych (odpłatność ryczałtowa). |
| SLIT – immunoterapia podjęzykowa w kroplach | Roztwór/krople aplikowane pod język. Pierwszą dawkę przyjmuje się pod okiem lekarza, kolejne pacjent stosuje samodzielnie w domu (codziennie przed sezonem/całorocznie). | TAK | Metoda jest dostępna na receptę, lecz preparaty te są pełnopłatne (brak refundacji NFZ). |
| SLIT – Immunoterapia podjęzykowa w tabletkach | Szybko rozpuszczalne tabletki podjęzykowe. Bardzo wygodna forma odczulania domowego o wysokim profilu bezpieczeństwa. | NIE | Dla pyłku bylicy ta forma nie jest obecnie dostępna w Polsce. |
Zalecenia i przeciwskazania do odczulania
Do immunoterapii pacjenta kieruje lekarz alergolog. Decyzję podejmuje na podstawie zebranego szczegółowego wywiadu, wyników badań chorego oraz wielu innych czynników.
Jakie są wskazania do odczulania? Kto może zostać zakwalifikowany?
- Osoby, u których reakcje alergiczne są wywołane przez jeden albo nieliczne alergeny, w tym przypadku reakcje spowodowane przez Art v 1,
- chorzy, którzy zmagają się z objawami z powodu uciążliwego, często nieuniknionego kontaktu z alergenem, a bylica jest wszechobecną rośliną,
- pacjenci mający działania niepożądane po zażywaniu leków,
- osoby, które nie akceptują długotrwałego stosowania farmakoterapii,
- chorzy, u których nie zostały wygaszone objawy alergii pomimo brania leków przeciwhistaminowych [4].
Nie każdy może być zakwalifikowany do immunoterapii. U osób, u których nie wykryto głównego alergenu bylicy, odczulanie może okazać się nieskuteczne.
| Przeciwskazania bezwzględne | Przeciwskazania względne |
|
|
W przypadku przciwskazań względnych lekarz może zgodzić się na rozpoczęcie immunoterapii, uwzględniając szczegółowe dane medyczne pacjenta.
