Chwast o szerokim zasięgu występowania
Komosa biała (Chenopodium album), znana również pod nazwą lebioda, należy do roślin szarłatowatych (Amaranthaceae), do których zaliczamy także m.in. bardziej znaną komosę ryżową oraz szpinak [1]. Rośnie na terenach o umiarkowanym klimacie: w Europie, Azji, Ameryce Północnej, Afryce oraz w krajach basenu Morza Śródziemnego [1,2,3]. W Polsce można ją spotkać na całym terenie kraju, na polach uprawnych, łąkach, przy drogach i w ogródkach [3].
Nowy superfood?
Komosa biała, będąca „zmorą” wielu rolników, jest jednocześnie bogatym źródłem wielu składników odżywczych. Jej liście zawierają m.in.:
- witaminę A i C,
- białka,
- błonnik,
- wapń, żelazo, magnez, potas, fosfor,
- naturalne przeciwutleniacze, w tym flawonoidy, polifenole oraz karotenoidy działające przeciwzapalnie [1,4,5].
Z kolei nasiona komosy są bogate w białko oraz zdrowe tłuszcze, takie jak omega-3 oraz omega-6. Dodatkowo nie zawierają glutenu, dzięki czemu mogą być wykorzystywane m.in. do produkcji mąki bezglutenowej [5].
Letni wróg alergików
Pomimo licznych właściwości odżywczych komosa biała jest jednym z głównych chwastów alergizujących w okresie letnim. Obecność pyłków obserwuje się w całym kraju, jednak ich stężenie w powietrzu jest na ogół niskie [6,7]. U osób uczulonych na tę roślinę mogą wystąpić:
- alergiczny nieżyt nosa (ANN),
- alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i spojówek (AZNS),
- astma [2].
W większości przypadków są to objawy o łagodnym nasileniu [7].
Kiedy pyli komosa?
Okres pylenia komosy białej przypada od końca czerwca do początku października, a w niektórych regionach może rozpoczynać się już nawet w maju i trwać aż do listopada. Natomiast największe stężenie pyłku obserwuje się zwykle w drugiej połowie sierpnia [2,8].
Jakie alergeny uczulają w komosie?
Za alergię na komosę odpowiadają trzy białka obecne w jej pyłku:
Che a 1
Należy do rodziny białek Ole e 1-like, które wykazują dużą reaktywność krzyżową. U 77% osób uczulonych na pyłek komosy stwierdzono obecność przeciwciał przeciwko temu białku alergenowemu [9,10].
Che a 2
Jest profiliną należącą do grupy białek występujących w pyłku wielu gatunków roślin, a także w niektórych owocach i warzywach. Dlatego może przyczyniać się do występowania reakcji krzyżowych [11].
Che a 3
Należy do grupy polkalcyn, które są obecne w pyłkach wielu gatunków roślin, przez co mogą odpowiadać za reakcje krzyżowe między pyłkami chwastów, traw oraz drzew [11].
Reakcje krzyżowe
Osoby uczulone na pyłek komosy białej mogą reagować również na pyłki innych roślin. Reakcje krzyżowe głównie dotyczą alergenów należących do tej samej grupy.
Opisuje się reakcje krzyżowe Che a 1 z Sal k 5 obecnym w szarłacie szorstkim (Amaranthus retroflexus), innym chwaście z rodziny szarłatowatych [10].
Alergen Che a 2 wykazuje najwięcej reakcji krzyżowych, m.in. z:
- białkiem buraka cukrowego (Beta vulgaris) [13],
- Ole e 2 (występującym w pyłku oliwki),
- Mal d 4 (w jabłku),
- Phl p 12 (w pyłku tymotki łąkowej, która jest uczulającą trawą),
- Bet v 2 (w pyłku brzozy) [14].
Również w przypadku alergii na Che a 3 może dochodzić do reakcji krzyżowych z:
- Phl p 7 (w pyłku tymotki łąkowej),
- Bet v 4 (w pyłku brzozy) [12, 14],
- Aln g 4 (w pyłku olszy),
- Ole e 3 (w pyłku oliwki) [11].
Kontakt z pyłkami tych roślin może powodować pojawienie się objawów alergii u osób uczulonych na komosę. Dodatkowo u części osób również po spożyciu niektórych świeżych owoców, takich jak banany, melony, może wystąpić zespół alergii jamy ustnej (OAS) [15].
Diagnostyka
W rutynowej diagnostyce uczulenia na pyłek komosy białej oznacza się poziom swoistych IgE przeciwko ekstraktowi pyłku tej rośliny. Uzupełnieniem tradycyjnej diagnostyki może być oznaczanie komponentu Che a 1, który jest głównym alergenem komosy białej. Jest on dostępny w wybranych testach diagnostyki molekularnej [16,17].
