W skrócie
- Okres pylenia: Szczyt pylenia bylicy przypada na przełom lipca i sierpnia (trzecia dekada lipca do końca sierpnia).
Główny alergen: Jest nim molekuła Art v 1 (uczulająca nawet 95% pacjentów z alergią na bylicę).
Godziny szczytowe: Najwyższe stężenie pyłków występuje w godz. 10:00–15:00 (poza miastem) i 14:00–19:00 (w centrach miast).
Objawy: Duszność, alergiczny nieżyt nosa, zapalenie spojówek.
Leczenie: Najskuteczniejszą metodą przyczynową jest immunoterapia swoista (odczulanie). Objawowo leki antyhistaminowe oraz doraźnie glikokortykosteroidy (sterydy) donosowe i wziewne
Kiedy pyli bylica?
Pylenie bylicy przypada na środek lata. Wiele jednak zależy od regionu oraz sytuacji pogodowej, a nawet od pory dnia[2]. Co ciekawe, najwyższe stężenia pyłku bylicy odnotowano na terenach podmiejskich w godzinach 10.00–15.00, natomiast w centrum miast – w godzinach 14.00–19.00 [1].
| Tereny podmiejskie | Centra miast | |
| Szczytowy okres pylenia | Koniec lipca – koniec sierpnia | Koniec lipca – koniec sierpnia |
| Godziny najwyższego stężenia pyłku | 10:00 – 15:00 | 14:00 – 19:00 |
| Nasilenie objawów | Wyższe (ze względu na bliskość skupisk roślin) | Niższe, ale pyłki dłużej unoszą się w nagrzanym powietrzu |
Bylica a alergia
Bylica to roślina spotykana praktycznie wszędzie, jest traktowana jako chwast i wypleniana z przydomowych trawników.
Zawiera olejki eteryczne, jednak w większej ilości może być trująca [3]. Bylica jest jedną z najczęściej uczulających roślin w Polsce.
Według badań roślina ta, zaraz po trawach i brzozie, jest jedną z istotniejszych przyczyn alergicznego nieżytu nosa i astmy [3]. Bylica pospolita odpowiada za większość alergii wziewnych w okresie letnim. Aż 95% osób z alergią na bylicę reaguje na jej główną cząstkę uczulającą, czyli molekułę Art v1 [4].
Objawy alergii na bylicę
Objawy alergii na bylicę występują sezonowo. Do najczęstszych z nich możemy zaliczyć:
- duszność,
- zapalenie błony śluzowej nosa (alergiczny nieżyt nosa)
- swędzenie nosa
- kichanie
- zapalenie spojówek.
Na uwagę zasługuje fakt, iż najsilniejsze objawy pojawiają się, gdy osoby z alergią na pyłek bylicy przebywają na terenach pozamiejskich [3,5].
Reakcje krzyżowe, czyli nie tylko bylica
U osób z alergią na pyłki często mogą wystąpić również objawy po spożyciu niektórych pokarmów. Dochodzi wówczas do reakcji krzyżowej. Powodem jej wystąpienia jest wysokie podobieństwo budowy uczulających białek zawartych w pyłkach z występującymi w pokarmach [6].
W przypadku alergii na bylicę do reakcji krzyżowych może dochodzić w trzech zespołach:
Bylica – seler – przyprawy: seler, marchew, kolendra, kmin rzymski, anyż, koper.
Bylica – brzoskwinia: brzoskwinie, jabłka, śliwki, orzechy (reakcje zależne od grupy białek nsLTP).
Bylica – rumianek / asteraceae: rumianek, nagietek, słonecznik, miód wielokwiatowy [3, 6].
Jakie objawy towarzyszą reakcjom krzyżowym z bylicą?
Najczęściej dochodzi do objawów łagodnych i miejscowych, chociaż mogą zdążyć się również cięższe reakcje.
Wśród najczęstszych objawów reakcji krzyżowych z bylicą można wymienić:
Zespół alergii jamy ustnej (OAS / PFAS):
Świąd, pieczenie i mrowienie w obrębie warg, języka oraz podniebienia, puchnięcie warg lub gardła występujące bezpośrednio po spożyciu surowych owoców lub warzyw [7].Objawy skórne:
Pokrzywka (kontaktowa lub uogólniona), świąd, rumień oraz obrzęk naczynioruchowy.Objawy ze strony układu oddechowego:
Napadowy katar, seryjne kichanie, duszność, świszczący oddech, skurcz oskrzeli.- Objawy ze strony przewodu pokarmowego:
Kurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty oraz biegunka [7].
Istotne leczenie
Unikanie alergenów bylicy, ze względu na ich powszechność, jest bardzo trudne.
Natomiast w leczeniu alergii na pyłki tej rośliny pomocne jest odczulanie, czyli stosowanie tzw. immunoterapii swoistej. Immunoterapia to podawanie alergenu w coraz większych dawkach aż do uzyskania wartości docelowej i wytworzenia tolerancji. Terapia trwa zwykle od 3 do 5 lat i jako jedyna może doprowadzić do wyleczenia lub do długotrwałej remisji alergii na bylicę [1].
Jak informują specjaliści, jest to kluczowe podejście w alergii na pyłek bylicy. W przypadku leczenia okresowego istotne znaczenie ma także farmakoterapia, której zadaniem jest zwalczanie objawów klinicznych. W tym przypadku, w okresie pylenia bylicy i zaostrzenia objawów podaje się leki antyhistaminowe i doraźnie glikokortykosteroidy wziewne [8].
Bylica - roślina z historią
Bylica to roślina licząca około 400 gatunków. W Polsce znanych jest 7 z nich, m.in. bylica piołun, bylica estragon oraz bylica pospolita [1].
W Europie najczęściej można spotkać bylicę pospolitą, która osiąga nawet 120 cm wysokości i jest rośliną wieloletnią [1]. Uznaje się ją za dziko rosnący chwast, niebudzący specjalnego zainteresowania. Nie zawsze jednak tak było.
Szymon Syreński – polski naukowiec i botanik z przełomu XVI i XVII wieku badający właściwości lecznicze ziół, opisywał bylicę jako roślinę o niezwykłych mocach, służącą do ochrony przed piorunami i złymi duchami, które mogłyby nawiedzać domostwa [9]. Krótko mówiąc, bylica to roślina, która miała chronić mieszkańców przed złą energią. W przeszłośco stanowiła ważny element obrzędów, zwyczajów i wierzeń ludowych. Bylica wystąpiła również w „Pieśni świętojańskiej o sobótce” Jana Kochanowskiego. Poeta podkreślał w utworze magiczne znaczenie tej rośliny.
Natomiast dawni botanicy pisali o leczniczych właściwościach bylicy. Wykorzystywano ją zgodnie z ludowymi wierzeniami – do łagodzenia dreszczy, bólu pleców, przeziębienia. Zalecano również lecznicze kąpiele w wywarze z bylicy [10]. Według dawnych wierzeń miała ona także moc, która sprzyjała płodności i szybkiemu poczęciu, przynosiła tym samym szczęście rodzinne.
______________
Opublikowany: 8 sierpnia 2024
Aktualizacja: 7 sierpnia 2026
