Główni podejrzani w małym owocu
Za alergię na wiśnie odpowiada kilka białek. Najważniejsze z nich to:
- Pru av 1– wykazuje duże podobieństwo do głównego alergenu pyłku brzozy (Bet v 1), w związku z czym często powoduje reakcje krzyżowe u osób uczulonych na brzozę. Jest wrażliwy na wysoką temperaturę i trawienie, dlatego osoby uczulone mogą lepiej tolerować to białko po obróbce termicznej (gotowaniu, pieczeniu);
- Pru av 3 (LTP, czyli białko transportujące lipidy) – białko odporne na wysoką temperaturę i enzymy trawienne. Może wywoływać ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję, także po spożyciu gotowanych lub przetworzonych wiśni;
- Pru av 4 (profilina) – tzw. panalergen odpowiedzialny głównie za reakcje krzyżowe z pyłkami traw i innych roślin. Najczęściej powoduje łagodne objawy;
- Pru av 2 – rzadziej spotykany alergen, który również może być odporny na działanie wysokiej temperatury [1,2,3,4,5].
Znaczenie ma także rozmieszczenie alergenów w owocu. Pru av 3 występuje głównie w skórce, dlatego niektóre osoby uczulone lepiej tolerują obrane owoce. Przy czym obieranie wiśni ze skórki jest mało praktyczne. Z kolei Pru av 1 i Pru av 4 znajdują się zarówno w skórce, jak i w miąższu, dlatego usunięcie skórki nie eliminuje ryzyka reakcji [1].
Objawy alergii na wiśnie
- zespół alergii jamy ustnej (OAS) – świąd, pieczenie lub obrzęk warg, języka, podniebienia i gardła, pojawiające się kilka minut po zjedzeniu świeżych wiśni;
- pokrzywka, zaczerwienienie skóry i obrzęk naczynioruchowy;
- ból brzucha, nudności, wymioty i biegunka;
- nieżyt nosa, duszność, świszczący oddech lub zaostrzenie astmy;
- zapalenie spojówek;
- anafilaksja – najczęściej związana z uczuleniem na Pru av 3 [2,3,4,6].
Fałszywy oskarżony: podstępna reakcja krzyżowa
Nie każda reakcja po zjedzeniu wiśni oznacza pierwotną alergię na ten owoc. U wielu osób jest ona skutkiem zespołu pyłkowo-pokarmowego (PFAS, ang. pollen-food allergy syndrome), czyli reakcji krzyżowej między pyłkami roślin a białkami obecnymi w owocach [2,4].
Najczęściej organizm najpierw uczula się na pyłek brzozy, a następnie rozpoznaje podobne białko obecne w wiśniach (Pru av 1) jako zagrożenie. Ponieważ alergen ten jest niestabilny, zwykle ulega zniszczeniu podczas gotowania i trawienia, a objawy ograniczają się przeważnie do jamy ustnej (swędzenie oraz obrzęk warg, języka, podniebienia lub gardła) [2,4].
Jak potwierdzić, że to alergia na wiśnie?
Rozpoznanie alergii na wiśnie rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego. Lekarz ocenia rodzaj objawów, czas ich wystąpienia oraz to, czy pojawiają się po spożyciu świeżych, gotowanych lub przetworzonych owoców. Kolejnym krokiem są badania, które pozwalają na potwierdzenie lub wykluczenie uczulenia. Mogą one obejmować:
- testy skórne, najlepiej metodą prick-to-prick z użyciem świeżej wiśni;
- oznaczenie swoistych przeciwciał IgE przeciwko ekstraktowi wiśni;
- diagnostykę komponentową, która pozwala sprawdzić, jakie białko alergenowe wywołuje reakcje u danego pacjenta oraz określić, czy mamy do czynienia z alergią pierwotną, czy reakcją krzyżową;
- doustną próbę prowokacji, wykonywaną wyłącznie pod nadzorem lekarza, gdy wcześniejsze badania nie pozwalają na jednoznaczne rozpoznanie [5,6].
