Alergeny roztoczy kurzu w powietrzu
Od opisania roztoczy kurzu domowego jako głównego źródła alergenów w kurzu minęło już ponad 50 lat [1]. Dzisiaj znamy już 35 alergenów roztoczy, które są głównie produktami przemiany materii. W większości są to małe cząsteczki, długo utrzymujące się w powietrzu [2,3].
Co ciekawe roztocze mogą być zarówno alergenami wziewnymi (te, które uczulają, najczęściej należą do gatunku Dermatophagoides pteronyssinus), jak i pokarmowymi (gatunek Dermatophagoides farinae, który można spotkać np. w nieprawidłowo przechowywanej mące).
Alergia na roztocze. Leczenie czy unikanie?
Roztocze kurzu to najczęstsza przyczyna alergii na świecie. Nic więc dziwnego, że poszukiwane są coraz lepsze metody walki z tym problemem. Najważniejsze w terapii alergii na roztocze jest konwencjonalne leczenie, dzielące się na objawowe i przyczynowe.
- Objawowe leczenie polega na niwelowaniu skutków alergii „tu i teraz” poprzez użycie różnego rodzaju leków (przeciwhistaminowych, glikokortykosteroidów itp.).
- Leczenie przyczynowe to immunoterapia, potocznie nazywana odczulaniem. Pozwala na stopniowe nabycie tolerancji na alergeny, jednak nie u każdego jest równie skuteczna [1,3].
To, co każdy może sam na własną rękę zrobić, aby ograniczyć objawy alergii, to właśnie ograniczanie ekspozycji na alergeny roztoczy. Proste czynności i zmiany w domu mogą w skuteczny sposób ułatwić życie osobom uczulonym.
Alergia na roztocze. Dlaczego unikanie to dobra strategia?
Najwięcej alergenów roztoczy znajduje się w miejscach najłatwiej gromadzących kurz i ludzki naskórek: w materacach, pościeli, dywanach, fotelach i innych tapicerowanych meblach. Świadome minimalizowanie poziomu alergenów zdecydowanie się opłaca, ponieważ ma korzystny wpływ na samopoczucie osoby uczulonej [1]. Oznacza mniejszą liczbę dni z zatkanym, niedrożnym nosem, nasilonymi objawami astmy alergicznej oraz trudnościami z zasypianiem [3]. Wśród dzieci uczulonych na roztocza kurzu jest to natomiast ważne w kontekście tzw. marszu alergicznego.
Udowodnione jest, że uczulamy się najpierw na kilka głównych alergenów roztoczy, natomiast później, z biegiem czasu, o ile nie rozpoczniemy leczenia, uczulamy się na kolejne, początkowo mniej istotne dla nas alergeny [5]. To prowadzi do zaostrzenia objawów. Jak zatem można ograniczyć ilość alergenów roztoczy w domu?
Jak się pozbyć roztoczy, czyli co zrobić z alergią na roztocze?
W jaki sposób zabezpieczyć sypialnię?
- Możemy pokryć materace i poduszki delikatną tkaniną o gęstym splocie (to tzw. pokrowce antyroztoczowe) oraz prać pościel i wszystkie koce co 1 do 2 tygodni. Ograniczy to osadzanie się i przedostawanie w głąb materaca i poduszek roztoczy kurzu. Regularne pranie pościeli jest ważne, ponieważ pozwala na usuwanie pozostających w niej fragmentów roztoczy i ich odchodów [1].
- Jeśli to możliwe, należy usunąć z sypialni dywany oraz ograniczyć liczbę tapicerowanych mebli. Wszystkie rzeczy, na których nieświadomie zostawiamy złuszczony naskórek, są doskonałym siedliskiem roztoczy i ich uczulających produktów przemiany materii. Dlatego ograniczona ilość dywanów i tapicerowanych mebli będzie w skuteczny sposób ograniczała ekspozycję na alergeny roztoczy kurzu domowego [1].
- Używanie oczyszczacza powietrza z filtrem HEPA, który w sposób fizyczny będzie przechwytywał molekuły alergenowe w filtrze [1].
W pozostałych pomieszczeniach domu należy zwrócić szczególną uwagę na:
- Utrzymanie relatywnie niskiej wilgotność powietrza (do 45%). Rozmnażanie się i rozwój roztoczy kurzu jest w dużym stopniu zależny od wilgotności powietrza. Im jest wyższa, tym lepsze warunki do ich rozwoju [1].
- Wietrzenie domu w ciepłe, suche dni. Pozwoli to na pozbycie się części alergenów oraz obniży wilgotność wewnątrz pomieszczeń, a tym samym skróci cykl rozwojowy roztoczy kurzu [1].
- Odkurzanie mieszkania i dywanów co najmniej dwa razy w tygodniu. Częste sprzątanie ograniczy ilość zalegającego kurzu, który zawiera alergeny roztoczy. Dywany powinny być dodatkowo regularnie trzepane na zewnątrz [1].
- Dywany, materace, pościel, pluszowe zabawki można też wystawiać na zewątrz podczas silnego mrozu, co pozwala zredukować liczbę roztoczy nawet o 95% [6].
Środki roztoczobójcze:
- Pomocne w walce z roztoczami są również specjalne środki. Jedne zabijają roztocze za pomocą substancji syntetycznych (np. benzoesanu benzylu, kwasu taninowego, alkoholu benzylowego) lub naturalnych (geraniolu). Inne mają działanie odstraszające roztocze lub neutralizujące ich alergeny czy przyspieszające rozkład martwego naskórka, którym żywią się te pajęczaki.
Rafał Śliwa
—————————
Data publikacji: 21.11.2021
Aktualizacja: 7.01.2026
