Alergia na psa. Jakie daje objawy?
Głównymi symptomami alergii na psa są nieżyt nosa i kichanie, ale mogą pojawić się również: zapalenie spojówek, pokrzywka kontaktowa, a nawet napady astmy. Objawy zazwyczaj dają o sobie znać po zetknięciu z alergenem. Nie muszą być jednak wynikiem bezpośredniego kontaktu ze zwierzęciem. Alergeny, czyli cząsteczki powodujące reakcję alergiczną, utrzymują się w otoczeniu nawet wówczas, gdy nie ma w nim już psa. Mogą również zostać przeniesione na ubraniu [1,2,3].
Co zrobić, gdy zaobserwuje się objawy alergii na psa?
Po pierwsze i najważniejsze, należy udać się do lekarza alergologa. Specjalista na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem podejmie decyzję o dalszym postępowaniu. Standardowymi badaniami, które pomagają w wykrywaniu alergii, są punktowe testy skórne i oznaczenie stężenia przeciwciał E przeciwko psim alergenom. Dodatkowo, jeśli u pacjenta występują objawy astmy, należy wykonać spirometrię. Pozwoli to rzetelnie ocenić stan chorego [4].
Punktowe testy skórne polegają na wprowadzeniu niewielkiej ilości alergenu pod skórę pacjenta i obserwacji, czy pojawia się bąbel, który świadczy o reakcji obronnej układu immunologicznego. Aby wynik badania był prawidłowy, pacjent powinien odstawić leki antyhistaminowe minimum 7 dni przed testem [5].
Natomiast oznaczanie stężenia swoistych przeciwciał E (sIgE) wobec danego alergenu odbywa się poprzez pobranie próbki krwi pacjenta. Występowanie przeciwciał skierowanych wobec konkretnego alergenu, w tym wypadku psiego, może świadczyć o alergii [5]. Dodatkowo warto wykonać diagnostykę molekularną.
Molekuły są białkami, które odpowiadają za wystąpienie alergii. To one wywołują nadmierną reakcję układu immunologicznego danego pacjenta [5].
Alergia na psa – główni winowajcy
Na tę chwilę zbadano 8 białek odpowiedzialnych za alergię na psa [6]. Pacjenci mogą być uwrażliwieni na jedno z nich lub więcej. Natomiast uczulenie na każdą z molekuł może powodować inne konsekwencje dla osób z alergią na psa [4].
Can f 1
Can f 1 to najwcześniej odkryta molekuła powodująca alergię na psy. Znajduje się w ich naskórku, nabłonku i ślinie [7]. Jest odpowiedzialna aż za 75% wszystkich uczuleń na te zwierzęta. Jest również termostabilna [4], co oznacza, że ciężko o jej rozpad nawet podczas prania ubrań w wysokiej temperaturze. Istnieje możliwość wystąpienia reakcji krzyżowej z molekułą kota Fel d 7 [8].
Can f 5
Can f 5 to substancja należąca do kalikrein, wydzielana przez gruczoł krokowy psów [4]. Wytwarzają ją tylko samce. Osoby uczulone jedynie na tę substancję mogą więc być posiadaczami suczki, a tacy pacjenci stanowią około 30% wszystkich uczulonych na te zwierzęta. Kalikreina odpowiada za ok. 70% wszystkich alergii na psy [4], również w przypadkach uczulenia na więcej niż jedną molekułę. Ponadto nadwrażliwość na Can f 5 ponad siedmiokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia astmy w 19. roku życia [8].
Can f 2
Kolejne z alergizujących białek, Can f 2, powoduje alergię u 30% wszystkich pacjentów uczulonych na psy [8]. Znajduje się w ślinie i naskórku tych zwierząt [7]. Co ważne, jest uznawane za marker ciężkości astmy. Często nadwrażliwość na Can f 2 występuje w połączeniu z tym schorzeniem [7].
Can f 3
Can f 3 to albumina surowicy psa, która występuje w jego osoczu, ślinie i naskórku. Jest wytwarzana w wątrobie oraz gruczołach ślinowych [7,4]. Wywołuje alergię u około 27% uczulonych na psy. Może również reagować krzyżowo z molekułami innych zwierząt futerkowych, np. kota, konia, myszy [4,8]. Stwierdzono nawet ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego po spożyciu mało wysmażonej bądź niedogotowanej koniny [8]. Możliwe jest również uzyskanie dodatniego wyniku testu na Can f 3 jako jedynego spośród psich alergenów. Taki wynik będzie skutkiem pierwotnej alergii na Bos d 6 (surowiczą albuminę wołową) [4,8]. Białka z grupy albumin surowiczych, a więc również Can f 3, są mało odporne na obróbkę termiczną [8].
Can f 4
Białkiem będącym markerem pierwotnego uczulenia na psa jest Can f 4. Powoduje ono alergię u około 35% wszystkich uczulonych na te zwierzęta [8]. Jest również podatne na działanie wysokiej temperatury, dzięki której Can f 4 może stracić zdolność do wywoływania objawów alergii [4]. Występuje w ślinie i naskórku psów [7].
Can f 6
Alergię na psa może wywoływać też molekuła Can f 6. Substancja ta odpowiada za wystąpienie objawów u około 38% osób z alergią na psa. Udowodniono też jej potencjalną zdolność do wywoływania reakcji krzyżowej z molekułami kota i konia.
Czy alergik może posiadać psa?
Alergia na psa to trudny i złożony problem. Zwłaszcza gdy ujawni się dopiero po przygarnięciu zwierzęcia. Oczywiście, najlepiej w takiej sytuacji pozbyć się go z otoczenia chorego. Dowiedziono, że wysokie stężenie alergenów w domu może przyczyniać się do ostrzejszych objawów alergii u pacjentów [9]. Istnieją też sposoby na zminimalizowanie obecności psich alergenów w otoczeniu.
Jako że alergeny znajdują się nie tylko na psie, ale też przenoszą się razem z jego sierścią, można je wykryć np. w próbkach kurzu czy wykładzinach [10]. Z tego powodu w domu alergika najlepiej zrezygnować z przedmiotów łatwo kumulujących kurz i sierść psa: dywanów, firan, zasłon itp. Warto zaznaczyć, że ponieważ molekuły powodujące alergię występują w naskórku i płynach ustrojowych psów [4], również rasy nieposiadające sierści nie są całkowicie bezpieczne dla alergików.
Osoby uczulone na psy są narażone na alergeny nawet w przestrzeni publicznej [10]. Uczulające białka przenoszą się na ubraniach właścicieli czworonogów i docierają w ten sposób do szkół, środków transportu publicznego czy poczekalni gabinetów lekarskich [4]. Na szczęście istnieją różne sposoby leczenia alergii, zarówno objawowe, jak i zwalczające przyczynę [10]. Natomiast o ich doborze zawsze decyduje lekarz alergolog.
