W skrócie
- Maliny mogą uczulać zarówno w postaci świeżej, jak i po obróbce cieplnej (np. w dżemach czy ciastach).
- Objawy: Najczęściej swędzenie ust i gardła, pokrzywka lub bóle brzucha; w ciężkich przypadkach duszności.
- Zagrożenie: Białko Rub i 3 jest odporne na gotowanie i trawienie – może wywołać anafilaksję.
- Reakcje krzyżowe: Brzoza oraz owoce różowate (brzoskwinie, jabłka, truskawki, czereśnie).
Jakie alergeny kryją się w malinach?
Zidentyfikowano kilka specyficznych białek w malinach odpowiadających za reakcje alergiczne na maliny:
- Rub 1 – które jest bardzo podobne do głównego alergenu pyłku brzozy (Bet v 1), co oznacza, że osoby uczulone na brzozę mogą doświadczać objawów po zjedzeniu malin w ramach tzw. zespołu pyłkowo-pokarmowego (PFAS);
- Rub i 3 – białko transportujące lipidy (nsLTP), bardzo stabilne i odporne na wysoką temperaturę oraz trawienie w przewodzie pokarmowym; dzięki tej odporności może przenikać do krwiobiegu w stanie nienaruszonym i wywoływać ciężkie reakcje systemowe, w tym wstrząs anafilaktyczny;
- chitynaza klasy III – badania wykazały, że białko to reaguje z surowicą u około 80% testowanych pacjentów z alergią na maliny, co sugeruje, że może być ono głównym alergenem tych owoców [1,2,3,4,5,6].
Maliny a inne owoce – reakcje krzyżowe
Uczulenie na maliny często jest związane z reakcjami krzyżowymi na inne owoce z rodziny różowatych (Rosaceae), takie jak:
- brzoskwinie (Pru p 3),
- jabłka (Mal d 1 i Mal d 3),
- truskawki (Fra a 1 i Fra a 3),
- czereśnie (Pru av 1) [1,2,4,5].
Wynika to z dużego podobieństwa białek alergennych w tych owocach. Układ odpornościowy osoby uczulonej może błędnie rozpoznawać je jako ten sam alergen. W efekcie po spożyciu różnych owoców mogą pojawiać się podobne objawy alergii, mimo że pierwotne uczulenie dotyczyło tylko jednego z nich [1,2,4].
Jakie są objawy alergii na maliny?
Objawy alergii mogą być bardzo różne – od łagodnego dyskomfortu po ciężkie reakcje wymagające natychmiastowej pomocy medycznej. Najczęściej pojawiają się w ciągu kilkunastu minut po zjedzeniu owoców. U osób uczulonych na maliny mogą wywołać:
- zespół alergii jamy ustnej (świąd, pieczenie, obrzęk, mrowienia i drętwienia warg, podniebienia, dziąseł i gardła),
- pokrzywkę (również po kontakcie owocu ze skórą),
- wstrząs anafilaktyczny (trudności z oddychaniem, omdlenie, zaczerwienienie skóry) [2,3,4].
Reakcja alergiczna na maliny może także pojawić się podczas kontaktu z pyłem powstającym przy przetwarzaniu owoców. Dotyczy to głównie osób pracujących w zakładach spożywczych. W takich przypadkach mogą wystąpić objawy sugerujące astmę lub katar sienny, m.in. kaszel, świszczący oddech, duszność, kichanie oraz wodnisty katar [6].
Warto wiedzieć, że istnieje kilka czynników, które mogą nasilać alergię i zwiększać ryzyko anafilaksji:
- wysiłek fizyczny,
- spożywanie alkoholu,
- przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofenu) [2,3,4].
Jak potwierdzić, czy to uczulenie na maliny?
Rozpoznanie alergii na maliny opiera się na wywiadzie lekarskim oraz badaniach alergologicznych. Najczęściej wykonuje się:
- testy skórne: punktowe oraz „prick-by-prick”,
- badania krwi oznaczające swoiste przeciwciała IgE skierowane przeciwko alergenom malin [2,4].
W razie wątpliwości lekarz może zlecić doustną próbę prowokacyjną, uznawaną za złoty standard w diagnozowaniu alergii pokarmowej. Polega ona na podawaniu pacjentowi niewielkich, stopniowo zwiększanych ilości owocu pod ścisłym nadzorem medycznym. W przypadku osób, u których wcześniej wystąpiły ciężkie reakcje alergiczne, test ten zwykle nie jest wykonywany ze względów bezpieczeństwa [4].
