Czosnek – zdrowy, ale czy alergizujący?
Czosnek to roślina należąca do rodziny Liliaceae i podrodziny Aliolidea, w której znajdują się jeszcze cebula, szczypior czy por [1]. Jest ziołem o licznych właściwościach prozdrowotnych, bogatym w składniki biologicznie aktywne [5]. Dlatego czosnek już od stuleci zajmuje tak ważne miejsce w medycynie ludowej. Zawarte w nim substancje czynne mają zdolność do zwalczania wielu bakterii chorobotwórczych, np. Helicobacter pylori, Mycobacterium, oraz stymulowania rozwoju tych o dobroczynnym działaniu (Lactobacillus) [5]. Czosnek wykazuje działanie nie tylko antybakteryjne, ale również przeciwgrzybicze, a nawet przeciwzakrzepowe i przeciwmiażdżycowe. Dodatkowo zwiększa właściwości obronne organizmu (reguluje reakcje układu immunologicznego) [5].
Nie dziwi więc fakt, że stosowanie czosnku i jego preparatów jest bardzo popularnym sposobem samoleczenia (choć nie zawsze właściwym) [6]. Przy zetknięciu skóry lub błon śluzowych ze świeżymi ząbkami czosnku może jednak dojść do podrażnienia, a nawet oparzenia [6]. Dlatego nie należy stosować go zewnętrznie.
Alergia na czosnek – co o niej wiadomo?
Zdarzają się również przypadki alergii na czosnek, a nawet anafilaksji po jego spożyciu [7]. Są one opisywane przeważnie w powiązaniu z kontaktowym zapaleniem skóry, astmą zawodową i nieżytem nosa [1]. Przy czym natychmiastowe reakcje alergiczne po spożyciu czosnku lub kontakcie z tą przyprawą zdarzają się bardzo rzadko, szczególnie u dzieci [1].
Wiadomo jednak o przypadku 16-miesięcznego chłopca, który wskutek zetknięcia surowego czosnku ze skórą doświadczył rozległej pokrzywki na twarzy i szyi. Wcześniej jadł czosnek w postaci gotowanej i nie wywołało to u niego żadnych objawów. Nigdy nie reagował również na cebulę. Dziecko miało też inne alergie pokarmowe – na mleko i białko jaja [1]. Przeprowadzono u niego testy skórne i doustną próbę prowokacji. Wyniki były pozytywne. Uogólniona pokrzywka wystąpiła 10 minut po spożyciu surowego czosnku [1].
Udowodniono, że za alergię na czosnek odpowiada zawarty w nim enzym – liaza alliinowa [4]. Jak wynika z przeprowadzonych dotąd badań, uczula przede wszystkim świeży czosnek, zatem osoby z alergią mogą tolerować go w postaci ugotowanej czy upieczonej [7].
Uczulenie na świeży czosnek a objawy alergii
Po zjedzeniu czosnku u osoby z alergią mogą pojawić się:
- pokrzywka,
- zmiany zapalne skóry,
- nieżyt nosa,
- napad astmy,
- obrzęk naczynioruchowy.
Do ekstremalnie rzadkiego epizodu anafilaktycznego związanego z alergią na świeży czosnek doszło u pacjenta w Chinach. W ciągu 10 minut po spożyciu tej przyprawy mężczyzna doświadczył obrzęku naczynioruchowego, zawrotów głowy, niedociśnienia i utraty przytomności [7].
Alergia na czosnek a reakcje krzyżowe
Czosnek może reagować krzyżowo z innymi roślinami cebulowymi. W związku z tym istnieje ryzyko, że osoby uczulone na tę przyprawę będą wykazywać objawy również po spożyciu cebuli i pora (zwłaszcza w postaci surowej) [4].
Przy alergii na czosnek trzeba też uważać na mieszanki przypraw. Jest on składnikiem curry, które oprócz czosnku zawiera również: kurkumę, kozieradkę, kolendrę, gałkę muszkatołową, kolendrę, pieprz, goździki, kmin rzymski, imbir, cynamon, kardamon i chili, a także sól i często również glutaminian sodu. Większość z tych składników ma właściwości uczulające. Trzeba więc liczyć się z tym, że osoba wrażliwa na przyprawy doświadczy po takiej mieszance reakcji alergicznej. Po curry zdarzały się już nawet anafilaksje [3].
