Maski LED – czy mogą wywołać alergię? Reakcje skórne po terapii światłem

Terapia światłem, określana także jako photobiomodulation (PBM), polega na wykorzystaniu światła o określonej długości fali do wywoływania efektów biologicznych w skórze.

Poszczególne długości fal różnią się głębokością penetracji i potencjalnym działaniem biologicznym [1,2].

• Światło niebieskie wykazuje działanie przeciwbakteryjne i znajduje zastosowanie m.in. w terapii trądziku.
• Światło czerwone i podczerwone częściej wiązane są z regeneracją skóry i procesami gojenia [1,3].

Coraz więcej badań wskazuje również na potencjalne korzyści światła niebieskiego (ok. 415–453 nm) w atopowym zapaleniu skóry. Wykazuje ono działanie przeciwzapalne i może zmniejszać nasilenie świądu oraz poprawiać parametry kliniczne choroby. Nie zastępuje jednak klasycznej fototerapii UV w ciężkich przypadkach AZS [4].

Światło od wielu lat jest wykorzystywane w dermatologii. Klasyczna fototerapia UV (szczególnie wąskopasmowe UVB 311 nm oraz UVA1) pozostaje złotym standardem w leczeniu:

• łuszczycy,
• atopowego zapalenia skóry,
• bielactwa,
• niektórych fotodermatoz.

Opiera się ona jednak na innych mechanizmach niż domowe maski LED – przede wszystkim na immunomodulacji i bezpośrednim wpływie na DNA komórek [2].

Promieniowanie UV może powodować rumień, przyspieszać starzenie skóry i – przy dużych dawkach kumulacyjnych – zwiększać ryzyko nowotworów skóry.

Maski LED wykorzystują światło widzialne oraz bliską podczerwień. W zależności od rodzaju światła mogą:

• wspierać regenerację skóry,
• wpływać na procesy gojenia,
• zmniejszać aktywność bakterii związanych z trądzikiem,
• pośrednio oddziaływać na produkcję kolagenu.

W przeciwieństwie do promieniowania UV nie działają poprzez bezpośrednie uszkadzanie DNA komórek, dzięki temu są bezpieczniejsze, ale mają też węższe i słabiej udokumentowane wskazania medyczne [1,2].

Skóra może reagować na światło na kilka sposobów. W dermatologii wyróżnia się przede wszystkim reakcje fototoksyczne i fotoalergiczne. Jednak po użyciu domowych urządzeń zdarzają się również zwykłe podrażnienia, przegrzanie skóry czy zaostrzenie istniejącej dermatozy. Nie każda reakcja oznacza alergię [6].

Reakcja fototoksyczna

Nie ma charakteru alergicznego i nie musi wiązać się z wcześniejszym uczuleniem. Dochodzi do niej, gdy substancja obecna w skórze pochłania energię świetlną, co prowadzi do uszkodzenia komórek. Objawy pojawiają się szybko (w ciągu kilku minut do kilkunastu godzin) i przypominają nasilone podrażnienie lub oparzenie słoneczne – rumień, pieczenie, uczucie gorąca, czasem obrzęk [6].

Ryzyko reakcji fototoksycznych może zwiększać stosowanie substancji zwiększających wrażliwość skóry na światło, m.in.:

• retinoidów,
• kwasów AHA/BHA,
• tetracyklin,
• amiodaronu,
• preparatów roślinnych zawierających furanokumaryny, obecne np. w dziurawcu lub olejku bergamotowym [6].

Fotoalergia

Występuje rzadziej i ma charakter immunologiczny. Pod wpływem światła niektóre substancje mogą zmieniać swoją strukturę chemiczną i stawać się fotoalergenami zdolnymi do wywołania reakcji nadwrażliwości typu IV. Objawy zwykle pojawiają się z opóźnieniem – po 24–72 godzinach – i mogą obejmować świąd, wyprysk czy grudki [6].

Problemem najczęściej nie jest więc samo światło LED, lecz substancje obecne na skórze.

Reakcje fotoalergiczne zdarzają sie m.in. po:

• substancjach zapachowych (np. balsamie peruwiańskim czy piżmach syntetycznych),
• niektórych lekach, w tym stosowanym miejscowo ketoprofenie,
• filtrach UV w kosmetykach przeciwsłonecznych.

Jednym z najlepiej opisanych przykładów jest benzophenone-3 (oxybenzone) – filtr UV obecny w części preparatów SPF, który paradoksalnie sam może działać jak fotoalergen [6,7].

Część objawów po użyciu maski LED wynika natomiast z prostszych mechanizmów:

• podrażnienia skóry,
• przegrzania urządzenia,
• długotrwałego ucisku maski na twarz.

Ryzyko podrażnienia może być większe przy uszkodzonej barierze naskórkowej, po peelingach chemicznych, mezoterapii, mikronakłuwaniu czy laseroterapii [1].

Choć światło czerwone bywa wykorzystywane jako element terapii wspomagającej regenerację po wybranych zabiegach, ostrożność zaleca się szczególnie przy stosowaniu domowych urządzeń bezpośrednio po procedurach naruszających barierę naskórkową.

Istotne są również materiały, z których wykonano urządzenie – np. tworzywa sztuczne, silikon czy elementy metalowe zawierające nikiel. W przypadku osób z nasilonym kontaktowym uczuleniem na nikiel znaczenie mogą mieć metalowe elementy urządzeń mające długotrwały kontakt ze skórą twarzy [8].

Rosnąca popularność domowych masek LED sprawiła, że urządzenia wykorzystujące terapię światłem stały się jednym z najszybciej rozwijających się segmentów rynku beauty-tech. Producenci obiecują wiele, jednak w praktyce warto wiedzieć, na jakie parametry urządzenia zwracać uwagę i jak odróżnić rzeczywiste dane od marketingowych obietnic bez pokrycia.

W rzeczywistości nie wszystkie urządzenia dostępne na rynku podlegają takim samym regulacjom. Część masek LED może być rejestrowana jako wyrób medyczny, co wiąże się z koniecznością spełnienia określonych norm bezpieczeństwa i regulacji europejskich [9]. Obok nich funkcjonują również urządzenia przeznaczone wyłącznie do użytku kosmetycznego lub domowego, których deklaracje marketingowe nie zawsze mają równie silne potwierdzenie w badaniach klinicznych [5].

Dla użytkownika różnica między urządzeniem kosmetycznym a wyrobem medycznym może być trudna do zauważenia. W praktyce warto zwracać uwagę m.in. na to, czy producent podaje konkretne parametry techniczne urządzenia, takie jak długość fali, moc czy gęstość energii, a także czy urządzenie posiada oznaczenie wyrobu medycznego zgodne z europejskim rozporządzeniem MDR (Medical Device Regulation) [9].

Warto pamiętać również, że urządzenia emitujące intensywne światło stosowane są w bezpośredniej okolicy oczu. Dlatego należy przestrzegać zaleceń producenta dotyczących czasu ekspozycji i bezpieczeństwa narządu wzroku [10].

Klasyczna alergia na samo światło emitowane przez maski LED nie została dotąd opisana w literaturze. W związku z rosnącą popularnością domowych urządzeń LED warto jednak zachować czujność i obserwować pojawiające się doniesienia dotyczące reakcji skórnych.

Znacznie częściej problemem okazują się:

• podrażnienie skóry, reakcje fototoksyczne lub fotoalergiczne związane z substancjami obecnymi na powierzchni skóry albo materiałami, z których wykonane jest urządzenie [6].

Choć terapia światłem znajduje szerokie zastosowanie w dermatologii i medycynie estetycznej, domowe maski LED nie są całkowicie obojętnym gadżetem beauty. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby ze skórą wrażliwą, reaktywną, z zaburzoną barierą naskórkową lub stosujące substancje o potencjale fotouczulającym.