Czym jest alergia na roztocze?
Alergia na roztocze kurzu domowego to nadmierna reakcja układu odpornościowego na białka produkowane przez mikroskopijne pajęczaki żyjące w naszych domach (głównie gatunków Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae) [2]. Roztocze, choć niewidoczne gołym okiem, powszechnie bytują w materacach, pościeli czy dywanach.
Objawy alergii najczęściej nasilają się rano, zaraz po wstaniu z łóżka, oraz podczas sprzątania (narażenia na kurz). Zalicza się do nich:
- wodnisty katar,
- uczucie zatkanego nosa,
- kichanie,
- świąd nosa i oczu, a także ich łzawienie i zaczerwienienie.
Marsz alergiczny – czy alergia na roztocze może prowadzić do astmy?
Marsz alergiczny to naturalny przebieg chorób alergicznych, które następują po sobie wraz z rozwojem dziecka, przechodząc z jednej postaci w drugą [3]. Zgodnie z aktualną wiedzą, pierwszym „przystankiem” marszu alergicznego są zazwyczaj alergie pokarmowe u niemowląt, a następnie atopowe zapalenie skóry (AZS) [3]. Uszkodzona bariera naskórkowa staje się „wrotami” dla alergenów [4], w tym roztoczy kurzu domowego.
Gdy objawy skórne ulegają wyciszeniu, u starszych dzieci często pojawia się alergiczny nieżyt nosa. Zbagatelizowanie „zwykłego kataru” może prowadzić do ostatniego etapu marszu alergicznego – astmy oskrzelowej [5].
Dlaczego? Przewlekły stan zapalny sprawia, że oskrzela stają się nadwrażliwe i zaczynają się kurczyć. Z czasem w drogach oddechowych dochodzi do trwałych zmian w ich budowie, przez co stają się one węższe. Pojawiają się trudności z oddychaniem, które nie mijają nawet po usunięciu alergenów z otoczenia [6].
Chroniczne zapalenie zatok
Jednym z objawów nieleczonej alergii jest obrzęk śluzówki wewnątrz nosa, który powoduje zablokowanie ujścia zatok: wydzielina, która powinna swobodnie odpływać, zostaje „uwięziona” w środku, stając się idealną pożywką dla bakterii [7].
Skutkiem tego są nawracające stany zapalne zatok, a u niektórych osób mogą pojawić się również polipy nosa – miękkie narośle, które jeszcze bardziej utrudniają oddychanie i upośledzają węch [8].
Mgła umysłowa i zaburzenia snu
Największe narażenie na roztocze występuje w sypialni. Objawy nasilają się w nocy i nad ranem, zakłócając fazy snu głębokiego [9]. Skutkiem jest chroniczne zmęczenie, drażliwość oraz tzw. mgła umysłowa: zaburzenia pamięci i koncentracji oraz wolniejszy czas reakcji [10]. Nieleczona alergia obniża ogólną jakość życia, wpływając na nastrój i zwiększając podatność na stres.
Dlaczego wirusy „lubią” alergików?
Błona śluzowa nosa powinna działać jak „mur”, w którym komórki są ściśle ułożone jedna obok drugiej. Badania naukowe wykazały jednak, że u osób z alergią na roztocze ten system obronny zawodzi [11]. Dlaczego?
Pod wpływem czynników zapalnych (głównie interleukiny 4) w śluzówce nosa zaczyna brakować białek budulcowych (takich jak okludyna), które odpowiadają za utrzymanie szczelności nabłonka. W efekcie, zamiast zwartego muru mamy barierę pełną „luk” [11]. Stanowią one „wrota” nie tylko dla alergenów, ale również wirusów i bakterii: alergicy częściej chorują na zapalenia zatok czy oskrzeli [12,13].
Alergia krzyżowa: nieoczywisty związek z owocami morza
Warto wiedzieć, że alergia na roztocze może mieć swoje skutki… na talerzu. Istnieje zjawisko zwane reakcją krzyżową. Białko budujące organizm roztoczy (tropomiozyna) jest bardzo podobne do białka występującego w skorupiakach. W efekcie układ odpornościowy osoby uczulonej na kurz może „pomylić” alergeny krewetki, kraba czy homara z alergenami roztoczy [14]. Prowadzi to do gwałtownych reakcji po posiłku: od pokrzywki po groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny [15].
Jak sobie pomóc?
Zrozumienie problemu to pierwszy krok do zdrowia. Jeśli podejrzewasz u siebie alergię na roztocze, pamiętaj o kilku najważniejszych zasadach:
- Postaw na rzetelną diagnozę. Opisz objawy lekarzowi pierwszego kontaktu, który może zalecić wizytę u alergologa. Dalsza diagnostyka pod okiem specjalisty (w tym wykonanie testów skórnych lub z krwi) i poznanie wroga pozwoli dobrać odpowiednie leczenie [16].
- Zapytaj o immunoterapię (odczulanie). To metoda, która może pomóc „przeprogramować” układ odpornościowy i nauczyć go tolerancji na roztocze [16].
- Zadbaj o higienę sypialni. Pranie pościeli w temperaturze minimum 60°C, stosowanie pokrowców barierowych, utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza oraz pozbycie się dywanów i zasłon pozwalają znacząco ograniczyć ilość krążących w powietrzu alergenów [16].
