Czy immunoterapia wyleczy alergię?
Immunoterapia jest obecnie jedyną metodą leczenia przyczynowego alergii. Przede wszystkim alergicznego nieżytu nosa, astmy oskrzelowej, niektórych alergii pokarmowych, niektórych przypadków atopowego zapalenia skóry. Nie wyleczy wszystkich alergii pacjenta i na zawsze. Natomiast daje szansę na trwałe czy długotrwałe uwolnienie się od jej objawów lub co najmniej zmniejszenie intensywności objawów i ilości zużywanych leków.
Pożądane jest także powstrzymanie marszu alergicznego, czyli poszerzania się zakresu choroby alergicznej. Efekt leczenia zależy od wielu czynników, m.in. wieku pacjenta, rodzaju i ilości alergenów, na jakie jest uczulony, rodzaju choroby alergicznej i czasu jej trwania.
Najlepsze efekty takiego leczenia obserwujemy u pacjentów uczulonych na pyłki roślin i jady owadów. Trochę gorsze przy uczuleniu na roztocze kurzu domowego i alergeny zwierzęce.
Dlaczego odczulanie nie zawsze pomaga?
Niestety, niektórzy pacjenci uczuleni są na takie komponenty alergenów, które nie są obecne w dostępnych preparatach do immunoterapii. Jeśli podejrzewamy taką sytuację, trzeba zweryfikować rozpoznanie, rozszerzyć diagnostykę.
W immunoterapii ważna jest systematyczność. Czasem pacjenci nieregularnie przyjmują preparat podjęzykowo (w immunoterapii podjęzykowej) lub odstępy między kolejnymi szczepieniami (w immunoterapii podskórnej) są zbyt długie. W takiej sytuacji sumacyjna dawka preparatu jest za mała, a to osłabia efekt leczenia.
Po jakim czasie widać pierwsze efekty leczenia?
Zwykle poprawę odczuwa się po kilku miesiącach od rozpoczęcia leczenia w przypadku immunoterapii na alergeny całoroczne, np. roztocze kurzu domowego i pleśnie. Czasem trzeba poczekać dłużej – do ok. 6–12 miesięcy. W przypadku odczulania na alergeny sezonowe, np. pyłki drzew i traw, efekt widoczny jest często już w pierwszym sezonie pylenia, czasem dopiero w drugim.
Jak długo trzeba brać szczepionkę na alergię?
Należy się liczyć z co najmniej 3-letnim okresem leczenia, choć najlepsze i długotrwałe efekty uzyskuje się, gdy terapia trwa 5 lat. Pacjenci uczuleni na jady owadów, takich jak osa, pszczoła, czasem odczulani są dłużej.
Czy trzeba powtarzać immunoterapię po kilku latach?
Nie ma takiej konieczności, jeśli efekt immunoterapii się utrzymuje. Nie jest to jednak też niemożliwe. Jeśli efekt leczenia wygasza się lub pojawią się objawy po kontakcie z innymi alergenami, odczulanie można rozpocząć ponownie.
Od jakiego wieku można odczulać dziecko?
Większość preparatów jest zarejestrowanych do odczulania od 5. roku życia. Najnowsze badania jednak pokazują, że immunoterapia podjęzykowa jest prawdopodobnie bezpieczna i skuteczna również u młodszych dzieci.
Czy immunoterapia działa u dzieci tak samo jak u dorosłych?
W założeniach tak, tak samo. Dzieci jednak mają bardziej plastyczny układ immunologiczny i zwłaszcza w młodszej grupie wiekowej można osiągnąć lepsze efekty i zmniejszyć ryzyko szybkiego rozwoju tzw. marszu alergicznego i astmy oskrzelowej. Z uwagi na sposób podawania preparatu i bezpieczeństwo u dzieci preferowana jest metoda podjęzykowa.
Immunoterapia podskórna czy podjęzykowa – co wybrać?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. W każdym przypadku trzeba indywidualnie rozpatrzyć, co dla pacjenta będzie lepsze. Należy wziąć pod uwagę wiek pacjenta, jego profil uczulenia (na jakie alergeny jest uczulony i które z nich są najbardziej istotne, jeśli chodzi o generowanie objawów alergii), jego preferencje, odległość od ośrodka, który się nim opiekuje i oczywiście koszty terapii. Skuteczność obu terapii w świetle ostatnich badań naukowych jest podobna.
Czy podczas immunoterapii można normalnie brać przyjmowane na stałe leki?
Leki przyjmowane na stałe w związku z alergią są zwykle na początku terapii kontynuowane, a potem prowadzący alergolog modyfikuje to leczenie. Pacjent z chorobami przewlekłymi na wizycie kwalifikującej do odczulania powinien poinformować swojego alergologa o wszystkich lekach, jakie stosuje. Modyfikacje są czasem konieczne, by wyeliminować każde ryzyko niepożądanych reakcji w trakcie odczulania. Niektóre leki, np. B-blokery i inhibitory konwertazy angiotensyny (stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego i chorób serca), są przeciwskazane w immunoterapii alergenowej.
Czy przed odczulaniem można jeść?
Preparaty do immunoterapii podjęzykowej należy przyjmować najlepiej rano na czczo, potem po kilku minutach można zjeść śniadanie. W przypadku immunoterapii podskórnej nie trzeba być na czczo, można zjeść lekkie śniadanie, ale lepiej unikać obfitych posiłków, nie pić mocnej kawy czy napojów z kofeiną bezpośrednio przed zastrzykiem. W dniu przyjęcia szczepionki nie wolno też pić alkoholu.
Czy immunoterapia koliduje ze szczepieniami ochronnymi?
W przypadku immunoterapii podskórnej:
W razie planowego szczepienia ochronnego konieczne jest zachowanie min. 7-dniowego odstępu przed i po podaniu szczepionki alergenowej. Szczepienie ochronne najlepiej wykonać w połowie okresu między planowymi podaniami preparatu do immunoterapii, czyli po ok. 2 tygodniach od ostatniego odczulania.
W przypadku immunoterapii podjęzykowej:
Bezwzględnie nie należy przyjmować preparatu do odczulania w dniu szczepienia ochronnego, a najlepiej zrobić przerwę w terapii – 2 dni przed i 2 dni po szczepieniu ochronnym. Nie zaleca się tez wykonywania szczepień ochronnych w trakcie wstępnej fazy odczulania, kiedy zwiększamy stopniowo dawkę. Szczepienie ochronne lepiej zaplanować wcześniej, przed rozpoczęciem odczulania.
Co się stanie, jeśli przerwę immunoterapię w trakcie lub zapomnę o przyjęciu dawki?
Nie trzeba panikować. Preparat do immunoterapii podjęzykowej (w trakcie terapii podtrzymującej) można wtedy jeszcze przyjąć do południa. Jeśli jest już później, trzeba przyjąć preparat w zwykłej dawce następnego dnia. Jeśli przerwa trwa do 7 dni, nie ma konieczności modyfikacji dawki, jeśli dłużej lub jest to początek leczenia (gdy stopniowo zwiększamy dawkę preparatu), wówczas najlepiej skontaktować się ze swoim alergologiem, będzie najpewniej konieczne zredukowanie dawki.
W przypadku immunoterapii podskórnej, podawanej co 4–6 tygodni, po przekroczeniu tego terminu należy jak najszybciej umówić się na kolejny. Alergolog zmodyfikuje odpowiednio kolejną dawkę.
Ile kosztuje odczulanie i czy jest refundowane przez NFZ?
Obecnie wiele preparatów do odczulania podskórnego i podjęzykowego jest już refundowanych przez NFZ. Ceny preparatów z refundacją wahają się od kilku do kilkudziesięciu złotych (ok. 170 zł za terapię miesięczną). Preparaty do odczulania na jady owadów i część preparatów dla dzieci jest bezpłatnych. Recepty refundowane może wystawić również alergolog w gabinecie prywatnym, w tym przypadku należy jeszcze doliczyć koszt wizyt. Nie jest refundowane odczulanie na alergeny zwierzęce, tu należy liczyć się z miesięcznym kosztem ok. 300–400 zł.
Czy odczulanie jest bezpieczne?
Odczulanie jest uznawane za metodę bezpieczną, zwłaszcza odczulanie podjęzykowe. Nie można jednak zapominać o potencjalnych skutkach ubocznych. Zwyczajne i łagodne objawy niepożądane, ustępujące samoistnie, to pieczenie, świąd śluzówek jamy ustnej, języka, warg, oczu, ból gardła przy metodzie podjęzykowej. Po iniekcjach zdarzają się objawy w miejscu podania: rumień, świąd, niewielki obrzęk czy ból.
Rzadziej pojawiają się łagodne objawy ogólne (świąd skóry, pokrzywka, inne wysypki, katar i objawy podobne jak w alergii, zmęczenie), jeszcze rzadziej – kaszel, duszność, świszczący oddech, obrzęk naczynioruchowy, zasłabnięcia, ból przy przełykaniu, a epizodycznie ciężkie reakcje anafilaktyczne zagrażające życiu.
Dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjent powinien przekazywać alergologowi informacje o wszelkich zmianach w jego stanie zdrowia, o przyjmowanych lekach, przebytych zabiegach, także kosmetycznych. Jeśli jest wykorzystywana metoda podskórna immunoterapii, należy pozostać w poradni na obserwacji min. 30 min po podaniu szczepionki i zastosować się do zaleceń po szczepieniu w tym dniu.
