Strefa Alergii | ABC Alergii
Dieta w AZS. Na co zwrócić uwagę?

/ 5.

Do przeczytania w 8 minut
Atopowe zapalenie skóry może mieć związek z dietą dziecka, choć nie jest to regułą. W przypadku AZS o podłożu alergicznym wykluczenie niektórych pokarmów bywa uzasadnione. Często zdarza się jednak, że rodzice chorujących dzieci eliminują ich zbyt wiele [1]. Co w takim razie warto wiedzieć o diecie w AZS?

Alergia pokarmowa a AZS

 

Alergia pokarmowa jest tylko jednym z czynników mających wpływ na występowanie AZS. Jedynie 20-30% dzieci choruje na AZS o podłożu alergii na pokarmy, natomiast sama choroba znacząco zwiększa możliwość nabycia nadwrażliwości.
Z drugiej strony jednak, diety eliminujące najczęstsze alergeny: mleko krowie, jaja, ryby, soję i orzeszki ziemne, wysoce ograniczają przyswajalność ważnych dla rozwoju składników odżywczych. Badania donoszą o możliwości występowania opóźnień wzrastania, zmniejszenia masy ciała i nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu immunologicznego u dzieci w konsekwencji źle prowadzonej diety eliminacyjnej. Dodatkowo może się ona przełożyć także na cięższy przebieg atopowego zapalenia skóry. [1,2,3]

Składniki odżywcze z pozytywnym wpływem na AZS

  • Witamina D

Nazywana witaminą słońca, wykazuje pozytywne oddziaływanie przy atopowym zapaleniu skóry. Może ona wpływać na regulację odpowiedzi immunologicznej i poprawę funkcjonowania bariery naskórkowej. Niedobór witaminy D ma związek ze zmniejszeniem wydzielania białek przeciwdrobnoustrojowych w chorej skórze. Może się to przyczyniać do zwiększonej możliwości kolonizacji skóry przez patogenne drobnoustroje, tj. bakterie i grzyby. Badania wskazują, iż dzieci z AZS częściej mają stwierdzany niedobór witaminy D, niż ich zdrowi rówieśnicy [4].

  • Witamina A

 

Odgrywa ważną rolę w procesach immunologicznych skóry oraz ma bezpośredni wpływ na zwiększenie integralności naskórka. Jej niedobór może prowadzić do szybszego obumierania komórek skóry.  Przekłada się to na upośledzenie funkcji bariery skórnej i wzrost ciężkości AZS. Badania wskazują, iż osoby chorujące na atopowe zapalenie skóry mają niższe stężenia witaminy A w surowicy. Wynika to z niższego spożycia przez te osoby żywności bogatej w β-karoten i retinol [4].

  • DHA

Należy do grupy kwasów tłuszczowych o działaniu przeciwzapalnym i mogącym modulować odpowiedź immunologiczną. Głównym źródłem DHA w diecie są tłuste ryby morskie oraz olej z mikroalg. Badania wskazują na pozytywny wpływ suplementacji DHA w przebiegu atopowego zapalenia skóry. Polega on na zmniejszeniem ilości cytokin prozapalnych i jednocześnie wzrostem ilości cytokin o działaniu przeciwzapalnym. Ponadto stwierdzono, iż już 60 dniowa suplementacja DHA pochodzącym z oleju rybiego zwiększała nawilżenie skóry o 30% . Zmniejszała także świąd, co bezpośrednio przekładało się na spadek ilości epizodów drapania [5,6].

  • Kwas gamma- linolenowy GLA

GLA należy do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z rodziny omega-6 o działaniu przeciwzapalnym. Natomiast spożywane w nadmiarze mogą wykazywać działanie prozapalne. Zachodnia dieta obfituje w kwasy omega-6, których źródłem są głównie mięso i produkty odzwierzęce. Jednocześnie jest uboga w kwasy omega-3. Taka dysproporcja może mieć wpływ na zwiększenie występowania schorzeń o podłożu zapalnym. Dlatego dieta osób chorujących na AZS powinna być odpowiednio zbilansowana pod względem stosunku kwasów omega-6 do omega-3. Ich odpowiednia podaż zapewnia uzyskanie największej korzyści z suplementacji GLA. Kwas gamma- linolenowy znajduje się głównie w oleju z ogórecznika i oleju z wiesiołka. Jego suplementacja  wraz z odpowiednim dziennym spożyciem kwasu DHA może zmniejszać przeznaskórkową utratę wody oraz łagodzić stan zapalny u osób chorujących na atopowe zapalenie skóry [6].

  • Cynk

Cynk jest pierwiastkiem śladowym biorącym udział w wielu procesach biologicznych, gdzie pełni rolę kofaktora wielu przemian oraz wywiera regulacyjny wpływ na procesy immunologiczne organizmu. Źródłem cynku w diecie są produkty mleczne, czerwone mięso, owoce morza, nasiona i rośliny strączkowe, czyli w dużej mierze pokarmy wykluczane podczas stosowania diety eliminacyjnej. Badania wskazują, iż niedobór cynku może mieć wpływ na wzrost stanu zapalnego w chorobach alergicznych. U osób chorujących na AZS o cięższym przebiegu i mających wyższe stężenia IgE w surowicy, częściej stwierdza się niedobór cynku, który może mieć ścisły związek z ciężkością choroby [7,8].

 

Prawidłowo zbilansowana dieta stanowi podstawę leczenia AZS. Brak odpowiedniego odżywienia organizmu ma bezpośrednie przełożenie na ciężkość choroby. Eliminacja całych grup pokarmów w przypadku AZS o podłożu alergicznym sprzyja powstawaniu niedoborów, dlatego tak ważna jest opieka dietetyka w schorzeniach alergicznych oraz zapalnych skóry. Ponadto, bardzo ważna jest odpowiednia diagnostyka i wykluczenie podłoża alergicznego AZS. Nadmierna, bezzasadna eliminacja pokarmów w przebiegu atopowego zapalenia skóry może przynieść więcej szkód niż pożytku.

[1] S. H Kim, J. H. Lee, S. Y. Ly, Children with atopic dermatitis in Daejeon, Korea: individualized nutrition intervention for disease severity and nutritional status, Asia Pac J Clin Nutr. 2016 Dec;25(4):716-728.
[2] A. Horvath, E. Jarocka-Cyrta, A. Nowak-Węgrzyn, Ł. Błażowski, H. Szajewska, B. Cudowska, A. Krauze, R. Kurzawa, A. Stróżyk, Diagnostyka i leczenie alergii na białka mleka krowiego. Stanowisko Sekcji Alergii na Pokarmy Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, STANDARDY MEDYCZNE/PEDIATRIA n 2021 n T. 18
[3] O. Domínguez, A. M. Plaza, M. Alvaro, Relationship Between Atopic Dermatitis and Food Allergy, Current Pediatric Reviews, 2019, Vol. 15, No. 0.
[4] J. Xiang, H. Wang, T. Li, Comorbidity of Vitamin A and Vitamin D Deficiency Exacerbates the Severity of Atopic Dermatitis in Children, Dermatology. 2019;235(3):196-204.
[5] K. A. Haitz, N. Anandasabapathy, Docosahexaenoic Acid Alleviates Atopic Dermatitis in Mice by Generating T Regulatory Cells and M2 Macrophages, Journal of Investigative Dermatology (2015) 135, 1472–1474.
[6] A. Balić, D. Vlašić, K. Žužul, B. Marinović, Z. B. Mokos, Omega-3 Versus Omega-6 Polyunsaturated Fatty Acids in the Prevention and Treatment of Inflammatory Skin Diseases, Int J Mol Sci. 2020 Jan 23;21(3):741
[7] M.S. Ehlayel, A. Bener, Risk Factors of Zinc Deficiency in Children with Atopic Dermatitis, Eur Ann Allergy Clin Immunol Vol 52, N.1, 18-22, 2020.
[8] B. Shkembi, T. Huppertz, Influence of Dairy Products on Bioavailability of Zinc from Other Food Products: A Review of Complementarity at a Meal Level, Nutrients. 2021 Dec; 13(12): 4253.