Alergia na czosnek – rzadki problem czy realne zagrożenie? - Strefa Alergii
Strefa Alergii | ABC Alergii

Alergia na czosnek – rzadki problem czy realne zagrożenie?

/ 5.

Do przeczytania w 5 minut
Aromatyczny czosnek – powszechnie stosowany w kuchniach na całym świecie – jest przyprawą tak samo uniwersalną jak pieprz. Włącza się go jednak do grona podejrzanych o wywoływanie reakcji alergicznych. W końcu przyprawy są znanymi alergenami. Czy można mieć alergię na czosnek? Sprawdzamy.

Czosnek – zdrowy, ale czy alergizujący?

Czosnek to roślina należąca do rodziny Liliaceae i podrodziny Aliolidea, w której znajdują się jeszcze cebula, szczypior czy por [1]. Jest ziołem o licznych właściwościach prozdrowotnych, bogatym w składniki biologicznie aktywne [5]. Dlatego czosnek już od stuleci zajmuje tak ważne miejsce w medycynie ludowej. Zawarte w nim substancje czynne mają zdolność do zwalczania wielu bakterii chorobotwórczych, np. Helicobacter pylori, Mycobacterium, oraz stymulowania rozwoju tych o dobroczynnym działaniu (Lactobacillus) [5]. Czosnek wykazuje działanie nie tylko antybakteryjne, ale również przeciwgrzybicze, a nawet przeciwzakrzepowe i przeciwmiażdżycowe. Dodatkowo zwiększa właściwości obronne organizmu (reguluje reakcje układu immunologicznego) [5].

Nie dziwi więc fakt, że stosowanie czosnku i jego preparatów jest bardzo popularnym sposobem samoleczenia (choć nie zawsze właściwym) [6]. Przy zetknięciu skóry lub błon śluzowych ze świeżymi ząbkami czosnku może jednak dojść do podrażnienia, a nawet oparzenia [6]. Dlatego nie należy stosować go zewnętrznie.

Główki czosnku leżące na stole

Alergia na czosnek – co o niej wiadomo?

Zdarzają się również przypadki alergii na czosnek, a nawet anafilaksji po jego spożyciu [7]. Są one opisywane przeważnie w powiązaniu z kontaktowym zapaleniem skóry, astmą zawodową i nieżytem nosa [1]. Przy czym natychmiastowe reakcje alergiczne po spożyciu czosnku lub kontakcie z tą przyprawą zdarzają się bardzo rzadko, szczególnie u dzieci [1].

Wiadomo jednak o przypadku 16-miesięcznego chłopca, który wskutek zetknięcia surowego czosnku ze skórą doświadczył rozległej pokrzywki na twarzy i szyi. Wcześniej jadł czosnek w postaci gotowanej i nie wywołało to u niego żadnych objawów. Nigdy nie reagował również na cebulę. Dziecko miało też inne alergie pokarmowe – na mleko i białko jaja [1]. Przeprowadzono u niego testy skórne i doustną próbę prowokacji. Wyniki były pozytywne. Uogólniona pokrzywka wystąpiła 10 minut po spożyciu surowego czosnku [1].

Udowodniono, że za alergię na czosnek odpowiada zawarty w nim enzym – liaza alliinowa [4]. Jak wynika z przeprowadzonych dotąd badań, uczula przede wszystkim czosnek surowy, zatem osoby z alergią mogą tolerować go w postaci ugotowanej czy upieczonej [7].

Główka czosnku przekrojona na pół

Objawy alergii na czosnek

Po zjedzeniu czosnku u osoby z alergią mogą pojawić się:

  • pokrzywka,
  • zmiany zapalne skóry,
  • nieżyt nosa,
  • napad astmy,
  • obrzęk naczynioruchowy.

Do ekstremalnie rzadkiego epizodu anafilaktycznego związanego z alergią na czosnek doszło u pacjenta w Chinach. W ciągu 10 minut po spożyciu tej przyprawy mężczyzna doświadczył obrzęku naczynioruchowego, zawrotów głowy, niedociśnienia i utraty przytomności [7].

Alergia na czosnek a reakcje krzyżowe

Czosnek może reagować krzyżowo z innymi roślinami cebulowymi. W związku z tym istnieje ryzyko, że osoby uczulone na tę przyprawę będą wykazywać objawy również po spożyciu cebuli i pora (zwłaszcza w postaci surowej) [4].

Przy alergii na czosnek trzeba też uważać na mieszanki przypraw. Jest on składnikiem curry, które oprócz czosnku zawiera również: kurkumę, kozieradkę, kolendrę, gałkę muszkatołową, kolendrę, pieprz, goździki, kmin rzymski, imbir, cynamon, kardamon i chili, a także sól i często również glutaminian sodu. Większość z tych składników ma właściwości uczulające. Trzeba więc liczyć się z tym, że osoba wrażliwa na przyprawy doświadczy po takiej mieszance reakcji alergicznej. Po curry zdarzały się już nawet anafilaksje [3].

Aleksandra Lipiec

[1] Pires G., Pargana E., Loureiro V., Almeida M.M., Pinto J.R. (2002). Allergy to garlic. Allergy, 57(10), 957–958. Online: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1034/j.1398-9995.2002.23832_2.x

[2] Słowianek M., Leszczyńska J., Alergeny przypraw (2011). ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 3 (76), 15–28. Online: https://wydawnictwo.pttz.org/magazine-archive/marta-slowianek-joanna-leszczynska-alergeny-przypraw/

[3] Buczyłko K., Alergia na zioła kuchenne (2023). Alergia, 3, 27–32. Online: http://alergia.org.pl/wp-content/uploads/2023/09/27-32-Buczylko_Alergia-na-ziola-kuchenne_OK_.pdf

[4] Kao S.-H. i in., Identification and immunologic characterization of an allergen, alliin lyase, from garlic (Allium sativum) (2004). Journal of Allergy and Clinical Immunology, 113(1), 161–168. Online: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0091674903024825

[5] Kwiecień M., Winiarska-Mieczan A., Czosnek jako zioło kształtujące właściwości prozdrowotne (2011). Problemy Higieny i Epidemiologii, 92(4), 810–812. Online: http://phie.pl/pdf/phe-2011/phe-2011-4-810.pdf

[6] Kot M., Czosnek: superlek z ogródka, który może zmarnować szansę wyleczenia pacjenta (2017). Wszechświat, 118(10 ̶ 12), 274–280. Online: https://bibliotekanauki.pl/articles/848077.pdf

[7] Ma S., Yin J., Anaphylaxis induced by ingestion of raw Garlic (2012). Foodborne Pathogens and Disease, 9(8), 773–775. Online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22817136/